فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر روانشناسی مثبت‌نگر بر احساس پیوستگی، خودپنداره و امید تحصیلی دانش‌آموزان دچار تعلّل‌ورزی تحصیلی انجام شد. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری 3 ماهه بود. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره اوّل متوسطه منطقه 18 شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از میان آنها با روش نمونه‌گیری دردسترس 40  نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و در دو گروه 20 نفره  (20 نفر گروه آزمایش و 20  نفر گروه کنترل) به صورت تصادفی جایگزین شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های احساس پیوستگی آنتونوسکی (1987)، امید به تحصیل خرمایی و کمری (1395) و خودپنداره‌ی تحصیلی یی‌یسن‌چن (2004) استفاده شد. گروه آزمایش به مدت 8 هفته تحت آموزش روانشناسی مثبت‌نگر مبتنی بر بسته کوئیلیام (2003) قرار گرفت. این بسته در قالب 8 جلسه 60 دقیقه‌ای به صورت هفته‌ای دو جلسه بود. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم افزار SPSS.24 استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که مداخله مبتنی بر روانشناسی مثبت‌نگر منجر به افزایش احساس پیوستگی، خودپنداره و امید تحصیلی دانش‌آموزان دارای تعلل‌ورزی تحصیلی شود (01/0>p) و نتایج این تاثیر در بازه زمانی 3 ماهه نیز پایدار بود (01/0>p). مداخله مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌نگر با تمرکز بر شناسایی و تقویت نقاط قوت، معنا‌بخشی به تجربه‌های یادگیری و پرورش هیجانات مثبت، به‌طور مؤثری توانست احساس پیوستگی، خودپنداره و امید تحصیلی دانش‌آموزان دارای تعلل‌ورزی تحصیلی را ارتقا دهد. این اثرگذاری نشان می‌دهد که رویکردهای پیشگیرانه و توانمندساز، به‌جای صرفاً اصلاح رفتارهای مشکل‌دار، می‌توانند از طریق ایجاد نگرش‌های مثبت، تقویت ارتباطات معنادار با مدرسه و ارتقای ادراک توانایی‌های فردی، چرخه منفی تعلل‌ورزی را بشکنند. بر این اساس، به کارگیری برنامه‌های ساختارمند مثبت‌نگر در مدارس، به‌ویژه برای دانش‌آموزان در معرض افت تحصیلی، می‌تواند به عنوان راهبردی عملی برای افزایش انگیزش، مسئولیت‌پذیری و مشارکت فعال در فرآیند یادگیری مورد استفاده قرار گیرد و در نهایت، مسیر رشد تحصیلی و روان‌شناختی آن‌ها را هموار سازد.