سنجش میزان تاب آوری کلان شهر اصفهان در برابر تغییرات اقلیمی با رویکرد نهادگرا

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا و برنامه‎ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه‎ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.22126/ges.2023.8276.2580
چکیده

تغییرات اقلیمی و پایداری، پس از دهه 1970 میلادی، تبدیل به بزرگ‌ترین چالش عصر حاضر به‌خصوص در شهرها شده است. یکی از مهم‌ترین راهکارها جهت مقابله با این مسئله، رویکرد تاب‌آوری شهری در پاسخ به تغییرات اقلیمی است که تحت عنوان تاب‌آوری اقلیمی مطرح است. هدف از این پژوهش ارزیابی و سنجش میزان تاب‌آوری نهادی نواحی 15گانه شهر اصفهان در برابر تغییرات اقلیمی با رویکرد نهادگرا است. پژوهش حاضر ازلحاظ هدف کاربردی و ازلحاظ روش توصیفی - تحلیلی می‌باشد. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های موردنیاز از روش کتابخانه‌ای، میدانی و ابزار پرسش‌نامه استفاده‌شده است. برای ارزیابی میزان شاخص‌های تاب‌آوری، سه بعد اصلی بستر نهادی، روابط نهادی و عملکرد نهادی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. برای تعیین اهمیت نسبی معیارهای مورد پژوهش از فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP)) و جهت تعیین میزان تاب‌آوری مناطق در برابر تغییرات اقلیمی از مدل پرومته و گایا بهره برده شده است. نتایج پژوهش نشان داد مناطق 4، 9، 2 و 3 ازنظر تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی از منظر نهادی دارای وضعیت بسیار مطلوب، مناطق 5 و 6 دارای تاب‌آوری زیاد، مناطق 13، 7 و 12 دارای تاب‌آوری متوسط، مناطق 11، 15 و 1، دارای تاب‌آوری ضعیف و مناطق 10، 8 و 14 در رتبه آخر قرار دارند و جزء محروم‌ترین مناطق، ازنظر برخورداری از شاخص‌های تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی از منظر نهادی هستند. همچنین این پژوهش نشان داد که شهر اصفهان در معرض تغییرات اقلیمی قرار دارد و باتوجه‌به موقعیت قرارگیری آن در یک منطقه خشک و تغییر اقلیم آن به فراخشک در سال‌های اخیر می‌تواند بر سیستم شهری و ساکنان آن اثرگذار باشد. درنهایت می‌توان بیان داشت که شهر اصفهان در برابر تغییرات اقلیمی یک شهر پایدار نبوده و با ادامه وضع موجود، توان تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی را نخواهد داشت.