فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه افسارگسیخته کالبدی - فضایی شهرها، باعث تغییر پوشش اراضی و ازدست‌رفتن انسجام زیرساخت‎های سبز می‎شود. همواره در شهرها این خطر وجود دارد که پایداری این زیرساخت‎ها در مقایسه با توسعه شهری نادیده گرفته شود. این زیرساخت‎ها (اراضی رودکناری، باغ‎ها، پارک‎های شهری، سبز راه‌های دست کاشت و اراضی بایر) با حضور در درون و پیرامون شهرها، می‎توانند خدمات اکوسیستمی بی‎شماری را عرضه نمایند که در صورت ازدست‌رفتن غیرقابل‌جایگزین خواهند بود. به‌این‌ترتیب، شناخت روند تغییرپذیری به‌منظور هدایت برنامه‎ریزی و مدیریت سیمای سرزمین شهری ضروری است. هدف این پژوهش، ارزیابی و پیش‎بینی تغییرات پوشش اراضی، سنجش تغییرات ساختار سیمای سرزمین و سپس پیشنهاد راهبردهای پایداری زیرساخت‎های سبز به‌منظور هدایت مدیریت سیمای سرزمین در منطقه دو کلان‌شهر تهران است. این منطقه از گذشته به دلیل گذر دو رود - دره درکه و فرحزاد موقعیت ممتازی نیز داشته است. در این پژوهش به‌منظور تهیه نقشه‎ پوشش‎های مختلف اراضی، از تصاویر ماهواره‎ای سال‎های 1986، 2000 و 2016 و نرم‎افزار IDRISI استفاده شده است. همچنین برای پیش‎بینی پوشش اراضی سال 2032، زنجیره مارکوف و همان نرم‎افزار به کار گرفته شده است. بر اساس هدف این پژوهش، سه‌طبقه فضای سبز، فضای باز و فضای انسان‎ساخت موردنظر بوده و دوطبقه فضای سبز و فضای باز به‌عنوان زیرساخت سبز تلقی شده است. همچنین به‌منظور تحلیل تغییرات ساختاری، از محاسبه سنجه‎های NP، MPS، MPAR، CONTIG، MESH، SPLIT، LP، PLAND و Division در نرم‎افزار FRAGSTATS استفاده شده است. در مجموع طی سال‎های 1986 تا 2016، به ترتیب حدود 617 هکتار از اراضی سبز و 1100 هکتار از اراضی باز به اراضی انسان‎ساخت تبدیل شده‎اند. باتوجه‌به یافته‎ها که بیانگر جایگزین‌شدن گسترده زیرساخت‎های سبز توسط اراضی ساخته شده و ازدست‌رفتن انسجام آن‎ها است، راهبردهایی بر اساس پنج اصل اکولوژی سیمای سرزمین پیشنهاد شده است.