تحلیل رابطه تغییرات زمانی دمای سطح زمین با الگوی فضایی تغییرات کاربری اراضی در راستای پایداری محیطی (مطالعه موردی: شهر کاشان)
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم، کشاورزی و فناوریهای نوین، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
3 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22126/ges.2022.8014.2551چکیده
جهان امروزه جریان بیسابقهای از شهری شدن را تجربه مینماید. رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی موجب تغییرات کاربری اراضی در نواحی شهری شده است. یکی از پیامدهای این تغییرات، افزایش دمای سطح زمین در نواحی شهری و شکلگیری جزیره گرمایی میباشد هدف اصلی از این تحقیق پایش دمای سطح زمین و رابطهای آن با پوشش اراضی میباشد. به همین منظور ابتدا تصاویر ماهواره لندست 8 و 7، اخذ شد. سپس با استفاده از روش طبقهبندی نظارت شده - الگوریتم حداکثر احتمال، نقشه پوشش اراضی به سه طبقه اراضی انسانساخت، بایر و پوشش گیاهی طبقهبندی گردید و درنهایت بهمنظور پایش دمای سطح زمین، نقشه دمای سطحی شهر کاشان با استفاده از الگوریتم تککاناله استخراج گردید. تحلیل پوشش اراضی نشان داد که اراضی انسانساخت طی سالهای 1385 تا 1400 با رشد 05/21 درصدی، روند افزایشی داشته است و اراضی بایر و اراضی دارای پوشش گیاهی (به ترتیب با 17/11 درصد و 88/9 درصد) روند کاهشی داشته است. حداقل دمای سطح زمین در سال های 1385 و 1400 به ترتیب از87/34سانتیگراد به 33/42 درجه سانتیگراد رسیده است. همچنین در این مدت، حداکثر دما از63/59 درجه سانتیگراد به 70/60 درجه سانتیگراد افزایشیافته است. پوششهای گیاهی در سالهای موردمطالعه کمترین دمای سطحی را به خود اختصاص دادهاند. شهر کاشان باتوجهبه ماهیت اقلیمی و مکانی خود، همچون دیگر مناطق خشک و نیمهخشک ایران، دارای دمای سطحی کمتری نسبت به محیط اطراف خود میباشد، این پدیده با عنوان جزایر خنک شهری شناخته میشود. تحلیل خودهمبستگی فضایی موران در سطح اطمینان 99 درصد نشان داد که دادههای دمای سطحی شهر کاشان به شکل خوشهای توزیع شدهاند. بر اساس شاخص Gi*، در تمامی سالهای موردمطالعه، دمای حداکثر متعلق به زمینهای بایر بوده است.