بررسی رویکرد زیست‎گرای بیوفیلیک در راستای طراحی سازگار با محیط‎زیست و سلامت انسان مبتنی بر رویکرد داده‎بنیاد

نویسندگان

1 استادیارگروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران.

2 استاد، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران.

4 استادیارگروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران.

doi
10.22126/ges.2022.8127.2563
چکیده

طراحی پایدار محیطی به طور گسترده به‌عنوان یک استراتژی کلیدی برای کاهش اثرات منفی ساختمان‎ها بر محیط‌زیست شناخته شده است و به دلیل تمرکز و وابستگی آن به پیشرفت‌های فناوری، در مقابل تمرکز بر جنبه‌های کیفی بُعد انسانی و تمایل به ارتباط با طبیعت، با انتقاداتی مواجه شده است. طراحی بیوفیلیک به‌عنوان استراتژی بالقوه با تغییر تمرکز به سمت رویکردهایی که انسان‌محور بوده، می‎تواند راهی را برای پرکردن این شکاف هموار کند. طراحی بیوفیلیک مبتنی بر مفهوم سلامت و رفاه است و زیربنای آن ایجاد تأثیر مثبت در افزایش ارتباط انسان و طبیعت برای ساکنان ساختمان و محیط‌زیست می‎باشد. ازآنجایی‌که طراحی پایدار و طراحی بیوفیلیک پاسخ‌های محیطی را بهتر نشان می‌دهند، می‎توانند به‌عنوان رویکردی جامع به نتایج پایدارتری منجر شوند. روش تحقیق در این پژوهش «داده‌بنیاد» است که از رویکردهای «راهبرد کیفی» بوده و از نظر هدف کاربردی و توسعه‎ای می‎باشد. مطابق با نظریه بنیانی سه عنصر اصلی: مفاهیم، طبقات و مقوله‎ای مرتبط با پژوهش از طریق مفهوم‌سازی داده‎ها ایجاد شدند. داده‎ها به‌صورت کدگذاری باز شامل 113 مشخصه و در کدگذاری محوری 10 کد از مفاهیم و در کدگذاری انتخابی 6 مقوله بوده که باتوجه‌به نظریات اندیشمندان در حوزه رویکرد پایدار بیوفیلیک به‌صورت مطالعات اسنادی کتابخانه‎ای انجام شد. در نرم‌افزار 10 MAXQDA داده‎ها کدگذاری شده و باتوجه‌به اشتراک و میزان تکرار کدها انتخاب شده‎اند. نتایج نشان داد که در رویکرد بیوفیلیک، وجود ابعاد ارتباط مستقیم با طبیعت در حوزه پایداری طبیعی و ماهیت فضا و مکان در حوزه پایداری فرهنگی سبب تعامل انسان با طبیعت در محیط مصنوع شده که به دنبال آن اثرات بهینه‎ای بر رفاه و سلامت داشته که می‎تواند منجر به افزایش کیفیت زندگی شود.