نقش واسطه ای طرحواره های ناسازگار اولیه در رابطه بین سبک های فرزندپروری و علائم اضطرابی در دانش آموزان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانشیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22111/jeps.2025.50911.5916چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطهای طرحوارههای ناسازگار اولیه در رابطهی بین سبکهای فرزندپروری و علائم اضطراب انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود و جهت بررسی مدل ارائه شده از معادلات ساختاری استفاده گردید. جامعه آماری مطالعهی حاضر شامل تمام دانشآموزان مقطع دوم دبیرستان شهرستان دلیجان در سال تحصیلی 1402-1401بود. 550 آزمودنی به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چند مرحلهای انتخاب شد. پرسشنامههای اقتدار والدینی بوری، طرحواره های ناسازگار اولیه یانگ و فرم کوتاه افسردگی، اضطراب و فشار روانی لاویبوند و لاویبوند بهمنظور جمعآوری دادهها استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که سبک فرزندپروری مستبدانه با طرحوارههای ناسازگار اولیه و طرحوارههای ناسازگار اولیه با نشانههای اضطراب رابطه مستقیم (001/0 p<) و سبک فرزندپروری مقتدرانه با طرحوارههای ناسازگار رابطه معکوس و معنیدار (001/0 p<) دارد. همچنین بررسی برازش مدل نشان داد که مدل پیشنهادی در مطالعهی حاضر با دادههای جمعآوری شده برازش داشته و طرحوارههای ناسازگار اولیه در رابطهی بین فرزندپروری مقتدرانه و مستبدانه با نشانههای اضطراب نقش میانجی کامل دارد (001/0 p<). نتایج حاکی از آن است که نوع و کیفیت تعامل والدین با فرزندان بهطور غیرمستقیم و بهواسطه ی شکلگیری طرحوارههای ناسازگار در بروز نشانهای اضطراب در آنها موثر است. بهعبارت دیگر، یافتههای پژوهش حاضر شاهد دیگری است بر اهمیت نقش والدین در سلامت روان افراد.. بنابراین افزایش توجه بر کیفیت رابطهی بین والدین و نوجوانها و درنظر گرفتن نقش طرحوارههای ناسازگار اولیه در برنامههای آموزشی و درمانی میتواند مفید باشد.