ارزیابی ژئوبیودایورسیتی منطقه اشترانکوه بر اساس شاخص GBI
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.2022.8136.2568چکیده
فرایندهای مختلف زیستی و زمینشناختی بهویژه فرسایش منجر به تنوع ویژگیهای محیطی میگردد که تحت مفاهیمی همچون ژئودایورسیتی و بیودایورسیتی مورد بررسی قرار میگیرند. در سالهای اخیر، مفهوم جدیدی تحت عنوان ژئوبیودایورسیتی معرفی شده که بر مکانهای با اهمیت بالای ژئودایورسیتی و بیودایورسیتی تمرکز دارد. باتوجهبه اهمیت شناسایی این مناطق برای اهداف حفاظتی و بهرهبرداری پایدار، در این تحقیق به بررسی ژئوبیودایورسیتی منطقه اشترانکوه واقع در استان لرستان پرداخته شده است. دادههای تحقیق شامل عناصر مختلف زمینشناسی، ژئومورفولوژی، آب، خاک، پوشش گیاهی و حفاظت است که از طریق مطالعات کتابخانهای –اسنادی و میدانی جمعآوری شدهاند. در ادامه، برای دستیابی به اهداف تحقیق و تجزیهوتحلیل دادهها از شاخص GBI بهره گرفته شده است. این شاخص از طریق ایجاد سلولهای ششضلعی و یک ماتریس تحلیلی، چهار زیرشاخص ژئودایورسیتی، ژئومورفولوژی، پوشش گیاهی و سطوح حفاظتی را ارزیابی و تلفیق نموده و مناطق با اهمیت بالای ژئوبیودایورسیتی را مشخص میکند. نتایج بهدستآمده نشان داد که از نظر شاخص ژئودایورسیتی بیش از 62 درصد، از نظر شاخص ژئومورفولوژی حدود 35/59 درصد، از نظر شاخص پوشش گیاهی حدود 20/59 درصد از منطقه موردمطالعه دارای ارزش زیاد و خیلی زیاد هستند. درحالیکه از نظر شاخص حفاظت بیش از 70 درصد منطقه موردمطالعه در سطح حفاظتی کم و خیلی کم توزیع یافتهاند. در نهایت، از نظر ژئوبیودایورسیتی تعداد 2587 سلول ششضلعی (35/44 درصد منطقه) دارای ارزش زیاد و خیلی زیاد هستند که عمدتاً در داخل منطقه حفاظت شده اشترانکوه بهویژه در شرق و جنوب دریاچه گهر، امتداد دره نیگاه و منطقه وزمدر توزیع یافتهاند؛ بنابراین، ضروری است ضمن توجه به نتایج مطالعه حاضر، یک رویکرد مدیریت یکپارچه در منطقه اشترانکوه بهویژه در بخشهای حفاظت شده توسط دستگاههای ذیربط پیادهسازی شود که ارزشهای ژئوبیودایورسیتی منطقه برای نسلهای مختلف حفظ گردد.