تحلیل ارتباط مشارکت اجتماعات محلی و توسعه پایدار اکوگردشگری در مناطق تحت حفاظت (مطالعه موردی: پارک ملی لار و اثر طبیعی ملی تنگه واشی)

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22126/ges.2022.8072.2560
چکیده

در تحقیق حاضر سطح پایداری در دو تیپ مختلف مناطق تحت حفاظت استان تهران (شامل پارک ملی لار و اثر طبیعی ملی تنگه واشی) مورد مقایسه قرار گرفته شده است. علاوه بر این به ارزیابی میزان مشارکت اجتماعات محلی و اکوگردشگران، به‌منظور سنجش میزان ‏اثرگذاری مشارکت بر سطح پایداری توسعه اکوگردشگری در این مناطق، پرداخته شده است. مطالعه حاضر از نظر هدف، نظری - کاربردی، و از نظر ماهیت توصیفی - تحلیلی و تطبیقی است. گردآوری داده‌ها به روش اسنادی و پیمایشی بوده است که در روش اسنادی، داده‌ها مطابق با مطالعات پیشین، اسناد و منابع بین‌المللی از ‏سوی سازمان‌های گردشگری تهیه شده است. در روش پیمایشی نیز از ابزارهای ‏پرسش‌نامه، مصاحبه و مشاهده استفاده شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات، به روش کمی ‏بوده که برای تحلیل‌های آماری از ‏آزمون‌های آماری توصیفی و استنباطی و مدل ANP بهره گرفته شده است. جامعه آماری و حجم نمونه موردمطالعه شامل ‏اجتماعات محلی و اکوگردشگران می‌باشد. روایی پژوهش مبتنی بر روش‌های سازه و صوری، و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شده ‏است. ‏نتایج تحلیل سلسله‌مراتب شبکه‌ای حاکی از آن است که بالاترین امتیازهای اختصاص‌یافته به متغیرهای مؤثر در توسعه پایدار اکوگردشگری شامل تنوع زیستی، اکوسیستم، نظارت - کنترل و مشارکت می‌باشد؛ و در مقابل کمترین امتیازها مربوط به متغیرهای دسترسی به زیرساخت‌ها و تسهیلات ‏اکوگردشگری، تراکم جمعیت، تعداد طرح‌ها و پروژه‌ها و هزینه‌های ‏اکوگردشگری ‏است. نتایج همچنین نشان داد که سطح پایداری در پارک ملی لار با میانگین 4، و در اثر طبیعی ملی تنگه ‏واشی با میانگین 3/2 ‏است. همچنین بالاترین سطح مشارکت در بین اجتماعات محلی و ‏اکوگردشگران نیز مربوط به پارک ملی لار می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین مشارکت اجتماعات محلی و توسعه پایدار اکوگردشگری در مناطق تحت حفاظت، رابطه مستقیمی وجود دارد.