فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: بهره‌برداری به شیوه برش تک‌گزینی یکی از رویکردهای مؤثر در مدیریت جنگل پایدار است که با هدف حفظ تنوع گونه‌ای و ساختار اکولوژیکی توده‌های جنگلی و برداشت انتخابی درختان بالغ و سالم، تلاش می کند تا آسیب های وارده به توده های جنگلی را به حداقل رسانده و عملکرد اکوسیستم را حفظ کند. این شیوه نقش قابل توجهی در تغییرات زیست توده جنگل ها دارد. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر پرورش جنگل به شیوه برش تک‌گزینی بر تغییرات زیست‌توده ممرز آمیخته در توده جنگلی دخالت‌شده، انجام شد.مواد و روش ها: پژوهش در سری اول (برداشت شده به شیوه برش تک گزینی) و سری دوم (کنترل و بدون برداشت) جنگل آموزشی و پژوهشی دکتر بهرام نیا (شصت کلاته) انجام شد. نمونه برداری با استفاده از شبکه تصادفی منظم به ابعاد 300 در 400 متر و تعداد 70 قطعه‌نمونه نیم هکتاری در 24 پارسل از دو توده برداشت‌شده و کنترل، صورت گرفت. داده های مربوط به درختان و خشکه‌دارها برداشت شد و پنج مؤلفه زیست توده شامل زیست توده روی زمینی، زیرزمینی، خشکه دار، لاشریزه و کربن آلی خاک اندازه گیری و محاسبه گردید. زیست‌توده روی‌زمینی براساس معادلات آلومتریک، زیست‌توده زیرزمینی با نمونه برداری خاک و جداسازی ریشه، زیست توده لاشریزه با توزین لاشریزی طی شش ماه، زیست توده خشکه دار با ارزیابی درجه پوسیدگی و نوع گونه و زیست‌توده کربن آلی خاک براساس نمونه‌برداری خاک و تعیین میزان ماده آلی محاسبه شد.یافته‌ها: میانگین زیست‌توده روی‌زمینی در توده برداشت شده 62 تن در هکتار و در توده کنترل 54 تن در هکتار بود که اختلاف معنی داری نداشت. زیست‌توده زیرزمینی به ترتیب 6/5 و 4/6 تن در هکتار بود که تفاوت معنی داری نداشت. زیست‌توده خشکه دار در توده برداشت‌شده 21 و در توده کنترل 19 تن در هکتار بود و تفاوت معنی دار نداشت. زیست‌توده لاشریزه در هر دو توده برابر با 2/1 تن در هکتار بود و اختلاف معنی داری نداشت. زیست توده کربن آلی خاک در توده برداشت شده 84 و در سری کنترل 83 تن در هکتار بود و اختلاف معنی داری نداشت. زیست‌توده درختان در سری برداشت شده 39 و در سری کنترل 33 تن در هکتار محاسبه شد که در بین دو توده اختلاف معنی دار داشت.نتیجه‌گیری: زیست‌توده کربن آلی خاک با میانگین 84 تن در هکتار، سهم 57 درصدی از کل زیست‌توده داشت و پس از آن زیست‌توده روی‌زمینی با 62 تن در هکتار (25 درصد) قرار داشت. در بین پنج مؤلفه زیست‌توده تنها زیست توده درختان در بین توده اختلاف معنی دار داشت که در توده برداشت شده بیشتر بود. بهره‌برداری به شیوه برش تک‌گزینی با شدت برداشت کنترل شده، می‌تواند منجر به افزایش یا حفظ زیست‌توده در منابع جنگلی شود و به عنوان روشی پایدار در مدیریت جنگل‌های طبیعی توصیه می‌گردد.