تحلیل و ارزیابی عملکردآمایشی فضاهای روستایی با استفاده از مدلهای تصمیمگیری MABAC و BWM (مطالعه موردی: بخشهای شهرستان دلفان استان لرستان)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.2022.7960.2545چکیده
حاکمیت عملکرد مناسب آمایشی، نمودی از کاربرد اصول سرزمینآرایی درست از جانب مدیران است. با استمرار این روند، شاهد پایداری مناطق سکونتی خواهیم بود. در غیر این صورت موجبات عدم تعادل منطقهای فراهم شده، و ناپایداری را در بر دارد. پژوهش حاضر باهدف تحلیل و ارزیابی عملکرد آمایشی فضاهای روستایی در میان بخشهای سهگانه شهرستان دلفان انجام شده است. روش تحقیق مقاله در چهارچوب مطالعات کتابخانهای بوده، و جهت تجزیهوتحلیل معیارها و رویکردهای حاکم بر بخشها از روش وزندهی BWM و مدل اولویتبندی MABAC استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داده است که عملکرد آمایشی در مناطق موردمطالعه در سطح پائینی قرار داشته و سطح عملکردی بخشهای تابعه شهرستان دلفان بیشتر بر مبنای رویکرد سازگاری تبیین شدهاند. بهطوریکه در میان رویکردها و معیارهای تأثیرگذار بر آمایش بخشهای موردمطالعه بر اساس دیدگاه 22 نفر از کارشناسان و خبرگان شهرستان، رویکرد سازگاری با وزن 421/0 بیشترین وزن را در عملکرد آمایشی بخشهای تابعه شهرستان دلفان داشته است. بدین معنی که در زیرمجموعه عناصر ذهنی و عینی مبتنی بر رویکرد و معیار سازگاری، گویههایی چون فاصله از بزرگراهها؛ فاصله از راههای عبوری اصلی؛ فاصله از کاربریهای درمانی و بیمارستانی؛ فاصله از مراکز نظامی و انتظامی؛ نزدیکی به کاربریهای فرهنگی؛ نزدیکی به کاربریهای ورزشی؛ اثربخشی، کارایی اقتصادی و انعطافپذیری مکان؛ همگامی با هنجارهای فرهنگی و ارزشهای اجتماعی؛ ظرفیت ایجاد اشتغال و افزایش درآمد؛ میزان سازگاری با تغییرات اقلیمی؛ میزان سازگاری با تفکرات تصمیمگیران و سیاستگذاران؛ میزان دسترسی به توزیع منابع؛ میزان دسترسی به کیفیت زمین، آب، مواد خام؛ میزان کیفیت زیرساختها؛ سازگاری با ترکیب، چیدمان، الگو و شکل روستاها از بیشترین اهمیت در میزان عملکرد آمایشی فضاهای روستایی در بخشهای موردمطالعه برخوردارند. در نهایت با ترکیب مدلهای تصمیمگیری، بخش مرکزی، از بیشترین عملکرد آمایشی در مقایسه با سایر بخشهای شهرستان دلفان برخوردار بوده است.