شناسایی عوامل مؤثر بر پیشرفت ریاضی دانشآموزان ایرانی پایۀ هشتم با توجه به دادههای تیمز 2019
نویسندگان
1 دانشیار، بخش آموزش ریاضی، دانشکده ریاضی و کامپیوتر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
doi
10.22111/jeps.2025.38733.4605چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر پیشرفت ریاضی دانشآموزان ایرانی شکل گرفت. در راستای رسیدن به این هدف، با استفاده از دادههای حاصل از نتایج آخرین مطالعۀ انجمن بینالمللی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی یعنی تیمز 2019، و همچنین با استفاده از تحلیل عاملی بر روی گویههای پرسشنامۀ دانشآموزی، عوامل همبسته با پیشرفت ریاضی دانشآموزان ایرانی مورد بررسی قرار گرفت. در بررسی اولیه، با استفاده از شواهد پژوهشی، فهرستی آزمایشی از 59 گویه از پرسشنامه دانشآموزی، برای تجزیه و تحلیل دادهها انتخاب شد و در معرض تحلیل عاملی با مؤلفههای اصلی و چرخش واریماکس قرار گرفت. بر اساس آزمون اسکری و مقادیر ویژه بیش از یک، هفت عامل به عنوان بیشترین تبیین کنندههای واریانس شناخته شدند. این عوامل که به طور کلی 618/41 درصد از واریانس را تبیین میکردند که به ترتیب عبارت اند از: نگرش دانشآموزان نسبت به ریاضیات، امکانات آموزشی در منزل، ارزشدهی به ریاضیات، خودپندارۀ ریاضیات، دلبستگی به مدرسه، جو مدرسه و مشارکت والدین. به طور کلی، دادههای تیمز 2019 نشان دادند که در پیشبینی پیشرفت دانشآموزان ایران، عامل نگرش دانشآموزان نسبت به ریاضیات دارای بیشترین اثر بر نمره ریاضی دانشآموزان برای کل نمونه و برای هر دو جنسیت است. هر چند نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل نشان داد که این عامل بر نمرۀ ریاضی دختران اثر بیشتری نسبت به کل نمونه و پسران دارد. تاکید بر روشهایی که منجر به ایجاد خودپنداره و نگرش مثبت نسبت به ریاضی میشود، نتیجهگیری کاربردی از پژوهش حاضر است.