اثربخشی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر سرسختی روان‌شناختی و کیفیت دوستی در بین دانش‌آموزان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز، ایران.

2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22111/jeps.2025.49243.5773
چکیده

پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر سرسختی روان‌شناختی و کیفت دوستی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه آزمایشی و گروه گواه با دوره پیگیری بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر خوی در سال تحصیلی 1403- 1402 بود. نمونه آماری شامل تعداد ۴۰ نفر از آنان بر اساس نقطه برش نمرات پایین از75 برای مقیاس های سرسختی روان شناختی کوباسا و همکاران و نمرات پایین از28 برای کیفیت دوستی حجازی و ظهره وند به صورت در دسترس و داوطلبانه  انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و گواه (۲۰ نفر در هر گروه) قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها مقیاس سرسختی روان‌شناختی کوباسا و همکاران (1979) و پرسشنامه کیفیت دوستی حجازی و ظهره وند (1380) بود. برنامه مداخله‌ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان گروس و تامسون (2007) به گروه آزمایش مدت ۱۰ جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش داده شده و در نهایت پس‌آزمون و پیگیری از دو گروه آزمایش و گواه گرفته شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌های مکرر با نرم‌افزار 23 spss-تحلیل شدند. نتایج نشان داد که راهبردهای تنظیم شناختی هیجان بر متغیر سرسختی روان‌شناختی و مؤلفه‌های آن، کنترل، تعهد و چالش‌ طلبی‌ و متغیر کیفیت دوستی و مؤلفه‌های آن، مجاورت، صمیمیت و افشای خود و وفاداری و اعتماد مؤثر بود (01/0>P). همچنین، اثربخشی در مرحله پیگیری 4 ماهه تداوم داشت. نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش نشان می‌دهد که این راهبردها می‌توانند به‌عنوان یک روش مداخله‌ای مؤثر برای تقویت سرسختی روان‌شناختی و بهبود کیفیت روابط دوستی در نوجوانان مورد استفاده قرار گیرند.