ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خودناتوانسازی تحصیلی با نقش واسطهای سرمایههای روانشناختی
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشگاه مواد و انرژی، کرج ، ایران
2 استادیار ، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران
3 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور تهران ایران
4 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور تهران ایران
doi
10.22111/jeps.2025.50270.5864چکیده
این پژوهش با هدف ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خود ناتوان سازی تحصیلی با نقش واسطهای سرمایه های روان شناختی درمیان دانشآموزان انجام گرفت. روش انجام پژوهش توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه ی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرستان آباده به تعداد 4100 نفر در سال تحصیلی 1402-1401 بود که 351 نفر از دانش آموزان به صورت طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه های سبک مدیریت کلاس (ولفگانک و گلیکمن، 1986)، خود ناتوان سازی تحصیلی(میجلی و همکاران، 2000) و سرمایه های روانشناختی(لوتانز و همکاران، 2007) بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر با نرمافزار لیزرل ورژن52/8 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که سبک مدیریت کلاس تعاملی و غیر مداخله گر اثر مستقیم و مثبت بر سرمایههای روانشناختی دارد و سبک مدیریت کلاس مداخله گر اثر مستقیم و منفی بر سرمایههای روانشناختی دارد. همچنین، افزایش سرمایههای روانشناختی مستقیما بر خود ناتوان سازی تحصیلی تاثیر منفی بر جای میگذارد. سبک مدیریت تعاملی و غیرمداخلهگر بصورت غیرمستقیم و با واسطهگری سرمایههای روانشناختی موجب کاهش خودناتوانسازی میشود و سبک مدیریت مداخلهگر بصورت غیرمستقیم سبب افزایش خود ناتوان سازی میشود.نتایج پژوهش نشان داد از میان متغیرهای برونزا به ترتیب سبک مدیریت تعاملی (31/0-)، سبک مدیریت غیر مداخله گر(28/0-) و سبک مدیریت مداخله گر(23/0) بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا می باشند که همه ضرایب در سطح 01/0 معنی دار می باشند از میان متغیر های درونزا نیز به ترتیب خودکارآمدی(49/0-)، خوش بینی(42/0-)، تاب آوری(40/0-)و امیدواری(38/0-)، بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا هستند که تمامی این ضرایب منفی و از نظر آماری در سطح 01/0 معنیدار هستند. بالاترین ضریب همبستگی مربوط به رابطه بین خودکارآمدی و خودناتوانسازی تحصیلی(49/0-) و پایینترین ضریب همبستگی در این ماتریس مربوط به رابطه بین سبک مداخلهگر و سبک تعاملی(18/0-) است که هر دو از نظر آماری در سطح 01/0 معنیدار هستند. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که بهبود ادراک دانشآموزان از سبک مدیریت کلاس از طریق بهکارگیری رویکردهای تعاملی و غیرمداخلهگرانه، همراه با تقویت سرمایههای روانشناختی، میتواند بهعنوان یک راهبرد مؤثر در کاهش خودناتوانسازی تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد.