فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد سـریع و بـدون برنامه‎ریزی مناطق شهری و به‌تبع آن تغییر فرم و هندسه شهری یکی از عوامل مؤثر بر افزایش دمای سطح زمین در شهرها است که باعث ایجاد جزیره حرارتی می‎شود. این مقاله تأثیر الگوهای مختلف توسعه زمین را بر تغییرات حرارتی، درون محیط ناهمگن شهری ارزیابی می‎کند. از هجده تصویر ماهواره‎ای لندست برای سال‎های ۱۹۹۵، ۲۰۰۸ و ۲۰۲۱ (میانگین تصاویر بدون ابر برای هرسال) استفاده شده است. در ابتدا الگوهای مختلف توسعه زمین با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست در نرم‌افزار ساگا جی آی اس بر اساس روش استوارت و اوک تولید شد. در مرحله دوم دمای سطح زمین با استفاده از الگوریتم تک کانال برای سال‎های ۱۹۹۵، ۲۰۰۸ و ۲۰۲۱ استخراج شد. در مرحله سوم ارتباط بین میانگین دمای سطح زمین و فرم ناهمگن شهر تهران موردبحث قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین میزان دمای ثبت شده برای میانگین‎ دما برای سال ۱۹۹۵، ۲۰۰۸ و ۲۰۲۱ در رده‌ها مربوط به رده صنایع سنگین به ترتیب دمای ۳۲/۴۵، ۱۸/۴۸ و ۸۷/۵۱ درجه سانتی‎گراد است. در رتبه دوم بالاترین دمای ثبت شده، رده خاک برهنه یا ماسه و شن قرار دارد که به ترتیب دارای دمای ۲۵/۴۷، ۲۵/۴۹ و ۳۶/۵۲ درجه سانتی‎گراد را داشت. در مورد عامل پایین‎ترین حداقل‎های دمایی؛ پایین‎ترین دمای رده‌ها در میانگین‎ها مربوط به رده آب بود. میانگین دمایی آب به ترتیب برابر ۵/۲۰، ۶۳/۲۲ و ۱۵/۲۳ درجه سانتی‎گراد بود. همچنین نتایج بیانگر این بود که ساختمان‎های کوتاه مرتبه متراکم نسبت به ساختمان‎های بلندمرتبه و ساختمان‎های میان مرتبه متراکم دمای بالاتری دارند. به‌طورکلی اختلاف حداقل و حداکثر دما در منطقه موردمطالعه نشان‎دهنده تأثیر قابل‌توجه فرم شهری بر دما است. این یافته‎ها برای درک بهتر محیط‌زیست شهری و همچنین برنامه‎ریزی برای نحوه استفاده از زمین به‌منظور به‌حداقل‌رساندن اثرهای محیط‌زیست شهری مفید است.