برخورد واقع‌گرایی علمی با شروح بازنمایی علمی

نویسندگان

1 پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/kj.2025.240800.1338
چکیده

مطابق واقع‌گرایی علمی، نظریه‌های علمی بالغْ (تقریباً) صادق‌‌اند و به‌خاطر این صدق (تقریبی) است که موفق‌اند. مطابق شروح (اصالت‌گرایانه) از بازنمایی علمی، مدل‌های علمی به تحقق فضایل معرفتی می‌انجامند، چون جهان را بازنمایی می‌کنند. هدف اصلی این مقاله بررسی این پرسش است که آیا واقع‌گرایی علمی با نگرش‌های مختلف به بازنمایی علمی، یعنی دیدگاه‌های شباهت-محور، عامل-محور و ترکیبی، سازگار است یا خیر. برای این منظور، ابتدا نشان داده می‌شود که واقع‌گرایی علمی، حداقل‌ در نظر اول، با این شروح نسبتی ندارد. سپس راه‌های ارتباط میانشان بررسی و سرانجام استدلال می‌شود که، به‌شرطِ اضافه‌کردن جزئیاتی، واقع‌گرایی علمی با نمونه‌هایی از هر سه نگرش ناسازگار است.