فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از چالش‌های اصلی در قرن 21 ارتقاء توسعه جامعه بشری و در عین حال حفاظت از تاب‌آوری اکوسیستم‌های طبیعی است. کلید دستیابی به این هدف، در برقراری تعادل پایداری بین دو بخش اکولوژیکی و انسانی است که بدون انجام ارزیابی‌های جامع و کافی از پایداری محقق نمی‌شود. بنابراین در پژوهش حاضر، وضعیت پایداری حوضه توتلی واقع در شمال استان خراسان شمالی با استفاده از روش اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) بررسی شد. به این دلیل، سطح پایداری در دو بخش اکوسیستم و رفاه انسانی برای کل حوضه و 12 زیرحوضه آن (T01-T12) در پنج طبقه ناپایدار، تقریباً ناپایدار، پایداری متوسط، تقریباً پایدار و پایدار با امتیازات مساوی بین صفر تا 100 مورد ارزیابی قرار گرفت. در بخش پایداری اکوسیستم، چهار معیار، هشت شاخص و ۲۰ متغیر و در بخش رفاه انسانی دو معیار، هفت شاخص و ۱۹ متغیر متناسب با شرایط جغرافیایی، جمعیتی و هیدروژئومورفولوژیکی انتخاب شد. نتایج تأییدکننده ناموزون بودن توزیع درون‌گروهی شاخص‌های پایداری در هر زیرحوضه بوده است. هم‌چنین سطح پایداری در بخش‌های اکوسیستم و رفاه انسانی در حوضه توتلی متوسط ارزیابی شد و به‌ترتیب دارای امتیاز ۵۰ و ۴۵ از ۱۰۰ هستند. هم‌چنین، پایداری کل حوضه در وضعیت متوسط با امتیاز ۵/۴۷ محاسبه شد. از لحاظ تغییرات مکانی نیز مشخص شد که زیرحوضه‌های‌ T06 (جنوب شرقی) و T10 (جنوب غربی) در طبقه تقریباً ناپایدار، T03، T05، T08 (شرق، شمال شرقی و جنوب شرقی)، T09 (جنوب) و T11 (غرب) در مرز پایداری متوسط، T01 (شمال غربی)، T02 (شمال غربی)، T04 (شمال غربی) و T12 (غرب، جنوب غربی و مرکز) در طبقه پایداری متوسط و فقط T07 (شمال) در وضعیت تقریباً پایدار قرار گرفته‌ است. در مجموع به‌ترتیب 80/56، 59/41 و 61/1 درصد از کل حوضه توتلی در طبقات تقریباً ناپایدار، پایداری متوسط و تقریباً پایدار قرار گرفته‌ است.