فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف : یکی از عوامل تخریب جنگل قاچاق چوب است. با توجه به نوع حمل‌ونقل این چوب‌ها، قاچاق‌چیان مجبورند چوب‌ها را به ابعاد کوچک‌تر تبدیل کنند تا قابلیت خروج آن‌ها از ایستگاه‌های بازرسی چوب فراهم شود. درصدی از این چوب‌های قاچاق شده توسط ضابطین کشف شده و به محل دپو در اداره‌های منابع‌طبیعی منتقل می‌گردد. چوب‌هایی که در محل دپو انباشته می‌شوند باید طبق قانون ماده 28 سازمان جنگل‌ها و مراتع از طریق مزایده بفروش برسند و معمولاً تا چند ماه به دلیل زمان‌بر بودن فرآیند مزایده، در آن محل دپو می‌مانند که این امر باعث افت کیفیت چوب می‌شود. هدف از این مطالعه بررسی اثر نگه‌داری این چوب‌آلات در محل دپو بر افت کیفیت چوب با اندازه‌گیری برخی شاخص‌های مقاومتی چوب مانند سختی ، مقاومت به خمش و ضربه و جذب آب می‌باشد.مواد و روش‌ها: به منظور بررسی تغییرات چوب، اولین نمونه‌گیری از چوب گونه‌های توسکا، راش و ممرز در زمان ضبط در محل دپو اداره منابع‌طبیعی شهرستان ساری و در فصل زمستان انجام شد. در مرحله بعد تقریباً پس از 8 ماه بار دیگر نمونه‌گیری در محل دپو قبل از مزایده و فروش چوب تکرار شد. پس از اره‌کشی و برش چوب‌ها به ابعاد مورد نیاز، آزمون‌های مکانیکی و فیزیکی مانند: مقاومت به خمش سه‌نقطه‌ای، مقاومت به ضربه، سختی، دانسیته، جذب آب واکشیدگی حجمی بر اساس استانداردهای مربوط و بر روی چوب‌های خشک شده در آون انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین افت دانسیته مربوط به گونه توسکا (25 درصد کاهش) و افت دانسیته گونه‌های ممرز و راش به ترتیب 8 و 3 درصد بود. مقاومت خمشی چوب‌ها پس از 8 ماه دپو برای سه گونه راش، ممرز و توسکا به ترتیب 60، 54 و 80 درصد کاهش یافت و همچنین میزان افت مدول خمشی پس از دپو برای هر سه گونه 99 درصد بود. میزان کاهش سختی پس از دپو نسبت به سختی اولیه برای گونه توسکا 66 درصد، ممرز 65 درصد و راش 33 درصد بوده است. کاهش مقاومت به ضربه پس از 8 ماه دپو، برای سه گونه راش، ممرز و توسکا 49، 38 و 36 درصد بود. بیشترین مقدار افزایش جذب آب پس از 5 روز غوطه‌وری در چوب گونه توسکا مشاهده شد (113 درصد) درحالی‌که درصد افزایش جذب آب در گونه ممرز و راش حدود 7 درصد بود. میزان افزایش واکشیدگی حجمی برای سه گونه راش، ممرز و توسکا به ترتیب 17، 28 و 20 درصد بود.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج می‌توان دریافت دپو چوب پس از مدت 8 ماه سبب بروز آسیب‌های زیادی به چوب می‌شود. از نظر مقایسه‌ای بین گونه‌ها بیشترین کاهش مقاومت خمشی و سختی در گونه توسکا و بیشترین کاهش مقاومت به ضربه در گونه راش مشاهده شد. از نظر خواص فیزیکی نیز گونه راش افزایش جذب آب قابل‌ملاحظه‌ای نسب به دو گونه دیگر پس از دپو نشان داد ولی افزایش واکشیدگی حجمی گونه ممرز بیشتر از دو گونه دیگر بود. این تغییرات خواص مکانیکی و فیزیکی می‌تواند چوب درجه 1 را تبدیل درجات 2 و 3 و حتی چوب غیر قابل فروش کند. نداشتن امکانات نگهداری چوب در دپو اداره‌های منابع طبیعی، بی‌توجهی مسئولان به دلیل دولتی بودن اموال و بی‌تکلیفی تا انجام مزایده سبب بروز چنین مشکلی می‌شود. مسقف نمودن دپوها در اداره و نگهداری چوب‌های ضبط شده در مکان‌های خشک، وضع قوانین سخت‌گیرانه به همراه اعمال جریمه بازدارنده، اصلاح امور اداری، جلوگیری از طولانی شدن فروش چوب‌آلات دپو شده و همچنین خارج شدن فروش چوب از چهارچوب مزایده و فروش چوب به نرخ مصوب می‌تواند از راه-کارهای کاهش این خسارات باشد.