مقایسه شاخص سطح برگ و مشخصه‌های کمی جنگل در توده‌های جنگلی مدیریت شده و مدیریت نشده جنگل‌های شصت کلاته گرگان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 استاد گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

3 استاد ، گروه جنگل شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

4 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

5 استادیار گروه علوم جنگل دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.22069/jwfst.2025.23156.2088
چکیده

سابقه و هدف: آگاهی از تغییرات شاخص سطح برگ در اثر مدیریت جنگل و بهره‌برداری و مقایسه آن با توده‌های مدیریت نشده، اطلاعات با ارزشی از توده‌های جنگلی را به ما خواهد داد که جهت تصمیم‌گیری صحیح در برنامه‌ریزی‌های آینده توده‌های جنگلی و مدیریت پایدار جنگل لازم و ضروری می‌باشد. هدف از این مطالعه ارزیابی و مقایسه شاخص سطح برگ، حجم در هکتار، تعداد در هکتار و رویه زمینی در هکتار در توده‌های مدیریت شده و مدیریت نشده برای کل و به تفکیک گونه در توده‌های ناهمسال پهن برگ جنگل‌های شصت کلاته در یک شرایط رویشگاهی تقریبا مشابه می‌باشد.مواد و روش: منطقه مورد مطالعه در بخشی از سری یک (توده مدیریت شده) و بخشی از سری دو (توده مدیریت نشده) در طرح جنگلداری دکتر بهرام نیا واقع شده است. شبکه نمونه‌برداری به روش منظم-تصادفی با شبکه 200×150 متر بر روی زمین پیاده و در هر قطعه نمونه اطلاعات قطر برابرسینه، نوع گونه و ارتفاع برخی از درختان برداشت شد. سپس در هر قطعه نمونه یک تله لاشبرگ به ابعاد 60×60 سانتی‌متر و با عمق 20 سانتیمتر نصب و هر ماه یک بار از زمان نصب به مدت یک سال برگ‌های آن جمع‌آوری و به آزمایشگاه انتقال داده شد و پس از محاسبه سطح ویژه برگ و وزن خشک برگ‌ها در تله به تفکیک گونه، شاخص سطح برگ به تفکیک گونه و سپس برای کل گونه‌ها در هر قطعه نمونه محاسبه گردید. همچنین مشخصه‌های حجم در هکتار، تعداد درختان در هکتار و رویه زمینی در هکتار نیز برای هر قطعه نمونه محاسبه گردید. سپس شاخص سطح برگ کل دو توده مدیریت شده و مدیریت نشده به تفکیک گونه‌ها، حجم در هکتار، تعداد درختان در هکتار و رویه زمینی در هکتار با استفاده از آزمون t مستقل مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج حاصل از آماره‌های توصیفی نشان داد که شاخص سطح برگ در توده مدیریت شده و مدیریت نشده به ترتیب 63/6 و 03/6 حاصل شد که میزان این شاخص در توده مدیریت شده نسبت به توده مدیریت نشده بیشتر بود. همچنین میانگین شاخص سطح برگ به تفکیک گونه برای راش، ممرز، انجیلی و افراپلت در توده مدیریت شده به ترتیب 76/1، 01/2، 87/1 و 63/1 و برای توده مدیریت نشده به ترتیب 41/2، 44/1، 38/1 و 16/1 برآورد شد. نتایج آزمون t مستقل نشان داد که بین میانگین شاخص سطح برگ در کل دو توده مدیریت شده و مدیریت نشده در سطح احتمال 95 درصد تفاوت معنی‌داری وجود دارد(p.value<0.05). اما تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال 95 درصد بین مشخصه‌های حجم سرپا در هکتار، تعداد درختان در هکتار و رویه زمینی در هکتار در دو توده مدیریت شده و مدیریت نشده وجود ندارد(p.value>0.05). همچنین نتایج نشان داد که بین شاخص سطح برگ گونه‌های انجیلی، ممرز و راش در دو توده مدیریت شده و مدیریت نشده در سطح احتمال 95 درصد تفاوت معنی‌داری وجود دارد اما تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال 95 درصد بین شاخص سطح برگ افراپلت در دو توده مدیریت شده و مدیریت نشده وجود ندارد(p.value>0.05). نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که مدیریت جنگل و بهره‌برداری تاثیر معنی‌داری بر روی شاخص سطح برگ دارد. بنابراین با مدیریت صحیح و بهره‌برداری دقیق می‌توان شاخص سطح برگ را افزایش داد و افزایش شاخص سطح برگ نیز باعث افزایش تولید، ذخیره کربن و فتوسنتز می‌شود.