فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور مطالعه ویژگی ‌های کمی و کیفی بذور گیاهان دارویی سیاهدانه (Nigella sativa L.)، اسفرزه (Plantago ovata Forsk.) و رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) تحت شرایط کاربرد نهاده ‌های آلی، آزمایشی به صورت طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی با چهار تیمار کودی شامل کود گاوی، کمپوست زباله شهری، کمپوست بقایای قارچ و تیمار شاهد (عدم کاربرد کود) در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد طی دو سال زراعی 89-1388 و 90-1389 برای سه گونه گیاه دارویی نامبرده اجرا شد و سپس خصوصیات کیفی جوانه زنی بذور حاصل از تیمار‌های مذکور به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 12 تیمار و سه تکرار در آزمایشگاه بذر پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ارزیابی شدند. عملکرد بیولوژیک و بذر، وزن هزاردانه، شاخص برداشت و برخی شاخص ‌های کیفی بذر شامل طول، عرض و قطر، درصد و سرعت جوانه‌زنی، شاخص بنیه بذر، طول و وزن خشک گیاهچه سه گیاه دارویی اسفرزه، سیاهدانه و رازیانه مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس نتایج موجود، تیمار‌های مورد بررسی در مزرعه به طور معنی‌داری سبب افزایش عملکرد بذر و بیولوژیک هر سه گیاه شدند به طوری که در هر دو سال، کمپوست بقایای قارچ بیشترین تأثیر را بر افزایش این صفات نسبت به تیمار شاهد داشت. نهاده‌‌های کودی بر شاخص برداشت اسفرزه و سیاهدانه در طی دو سال تأثیرگذار نبودند، در حالی که بر شاخص برداشت گیاه رازیانه تأثیر معنی‌دار داشتند. استفاده از کمپوست بقایای قارچ در سال اول و کمپوست زباله شهری در سال دوم به ترتیب وزن هزاردانه اسفرزه و سیاهدانه را تحت تأثیر قرار دادند. همچنین، تیمار‌های کودی میزان درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول و وزن خشک گیاهچه و بنیه بذر را در هر سه گیاه نسبت به تیمار شاهد افزایش دادند و بیشترین مقدار این صفات در تیمار کود دامی مشاهده شد. استفاده از کمپوست بقایای قارچ منجر به حصول بیشترین میانگین طول بذر در گونه ‌های مورد مطالعه شد. بذور رازیانه با کاربرد کمپوست بقایای قارچ بیشترین طول بذر را در بین گونه‌ها و تیمار‌های کودی مورد استفاده نشان دادند.