فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: حدود 23 درصد از پوشش جنگلی دنیا در مناطق کوهستانی پراکنش دارند. این مناطق به لحاظ تنوع زیستی منحصر بفرد و به لحاظ استفاده‌های معیشتی از جایگاه مهمی در مطالعات جنگل‌شناسی برخوردار هستند. نوع و ترکیب این جنگل‌ها تحت تاثیر عواملی مانند توپوگرافی (از جمله جهت دامنه و شیب)، آب‌وهوا و نوع خاک است و همراه با مدت و شدت تابش، طیفی از ریزاقلیم‌ها را در یک منطقه ایجاد می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که تفاوت در پوشش جنگلی بین دامنه‌های مختلف، مستقیماً تحت تاثیر میزان تابش خورشیدی دریافتی در هر دامنه است. این پژوهش با هدف ارزیابی ساختار توده جنگلی و ویژگی‌های خاک در دامنه‌های شمالی و جنوبی جنگل‌های هواره خول بانه انجام شده است.مواد و روش‌ها: با توجه به شاخه‌زاد بودن جنگل‌های هواره خول بانه قطعات دایره‌ای به دلیل تراکم بالای جست‌ها مناسب تشخیص داده نشدند و قطعات نمونه به صورت مربع و به دلیل کاهش خطا 4 آر و به ابعاد 20 *20 انتخاب شد. در هر دامنه 30 قطعه نمونه پیاده شد و قطر برابر سینه (DBH) درختان با قطر بیش از 5 سانتی‌متر، ارتفاع درختان، دو قطر بزرگ و کوچک تاج و نوع گونه اندازه‌گیری و ثبت شد. جهت بررسی تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در هر دامنه 5 نمونه خاک از عمق صفر تا 15 و 15-30 سانتی‌متری (به صورت نمونه مرکب) برداشت شد و داخل پلاستیک بسته‌بندی و برچسب مشخصات محل نمونه‌برداری روی بسته‌بندی نصب و بلافاصله پس از اتمام آماربرداری به آزمایشگاه خاک‌شناسی تحویل داده شد. بافت خاک با استفاده از روش هیدرومتر و جرم مخصوص ظاهری با نمونه‌های دست‌نخورده خاک با استوانه‌های نمونه‌برداری (با حجم تقریبی 100 سانتی‌متر مکعب) برداشت و در دمای 105 درجه سانتی‌گراد خشک شدند. pH خاک در نسبت 1:2.5 (خاک به آب) با استفاده از دستگاه pH متر اندازه‌گیری شد. کربن آلی خاک با استفاده از روش تیتراسیون والکلی- بلاک، محتوای نیتروژن با روش کجلدال و فسفر با روش اولسن اندازه‌گیری شد و غلظت کلسیم خاک با روش طیف‌سنجی جذب اتمی تعیین شد.یافته‌ها: ویژگی‌های جنگل‌شناسی در دامنه‌های مختلف بررسی شد. نتایج نشان داد که به‌جز‌ ارتفاع، سایر ویژگی‌ها از جمله تعداد در هکتار، قطر برابر سینه و تاج پوشش در دامنه‌های شمالی و جنوبی تفاوت معنی‌داری دارند. مقایسه میانگین پارامترهای بررسی‌شده نشان داد که جنگل در دامنه‌های شمالی وضعیت بهتری دارد. بافت خاک در دامنه‌های شمالی از Silt Loam تا Loam Sand Clay و در دامنه‌های جنوبی از Loam تا Clay Loam متغیر بود. بر طبق نتایج بیشترین میزان رس در دامنه‌ی جنوبی و بیشترین میزان سیلت و شن در دامنه‌ی شمالی ثبت گردید. در نتیجه، بافت خاک در دامنه‌های جنوبی از متوسط تا سنگین و در دامنه‌های شمالی سبک‌تر بود. همچنین نتایج به دست آمده از آنالیز واریانس بیانگر این بود که به غیر از درصد رطوبت اشباع خاک تمامی ویژگی‌های مورد بررسی در سطح (P >0/05) از نظر آماری دارای اختلاف معنی‌دار هستند. مقایسه میانگین pH خاک نشان داد که بین دامنه‌ها و عمق‌های بررسی‌شده اختلاف معنی‌داری وجود دارد. EC خاک بین دامنه‌ی شمالی و جنوبی در عمق اول دارای اختلاف معنی‌دار و در عمق دوم فاقد اختلاف معنی‌دار بود. کربن آلی در دامنه‌ها و عمق‌های مورد بررسی دارای اختلاف معنی‌دار بود. در رابطه با نیتروزن کل خاک بین دامنه شمالی و جنوبی اختلاف معنی‌دار را نشان داد اما بین عمق اول و دوم در دامنه جنوبی اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. در نهایت پتاسیم و فسفر خاک نیز بین دامنه-های مختلف اختلاف معنی‌داری را نشان دادند. نتایج تحلیل رج‌بندی نشان داد که محور اول بیشترین ارتباط را با نیتروژن کل، رس و فسفر خاک دارد، این ویژگی‌ها اصلی‌ترین عوامل در پراکندگی نمونه‌ها را در رج‌بندی توجیه می‌کنند ...