فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: اخیراً گرمایش جهانی، بروز تنش خشکی و سوختگی برگ درختان سبب سرخشکیدگی و مرگ‌ومیر درختان شده است. شناخت این پدیده و عوامل مؤثر بر آن، به تجدید حیات و مدیریت جنگل پایدار کمک خواهد کرد. لذا در این پژوهش، ارتباط احتمالی سوختگی برگ درختان انجیلی (Parrotia persica) با عوامل اقلیمی و کاهش سطح تراز آب‌های زیرزمینی و اثر سوختگی برگ بر مقدار خشکیدگی تاج‌ این درختان در پارک جنگلی دلند استان گلستان مطالعه شد.مواد و روش‌ها: در انتهای تابستان 1400، 69 اصله درخت انجیلی دارای سوختگی برگ انتخاب و مقدار خشکیدگی آن‌ها ثبت و دوباره در انتهای تابستان 1402، مقدار خشکیدگی همان درختان ثبت شد. به‌منظور بررسی اثر سوختگی برگ تاج درختان انجیلی بر مقدار خشکیدگی آن‌ها طی دو سال، از آزمون تجزیه واریانس یک‌طرفه استفاده شد. برای این منظور خشکیدگی ایجادشده طی دو سال برای هر درخت استخراج و ارتباط معنی‌داری آن با سوختگی برگ تاج ایجادشده در سال 1401 مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، با استفاده از اطلاعات اقلیمی مربوط به نزدیک‌ترین ایستگاه سینوپتیک به منطقه موردمطالعه و آمار وضعیت سطح تراز آب‌های زیرزمینی، به بررسی روند تغییرات عوامل ذکرشده در دوره زمانی مربوط به سوختگی برگ تاج درختان انجیلی پرداخته شد.یافته‌ها: نتایج بررسی آماری نشان داد که سوختگی برگ درختان انجیلی، در سطح اطمینان 99 درصد، ارتباط معنی‌داری با مقدار خشکیدگی آن درختان طی دو سال داشته است؛ به‌طوری‌که 46/17 درصد از درختان موردبررسی طی دو سال خشک‌ شده‌اند. همچنین، بیشترین مقدار خشکیدگی درختان مربوط به درختانی با سوختگی برگ بیش از 80 درصد بود. روند تغییرات اقلیمی و سطح تراز آب‌های زیرزمینی نشان داد، در زمان‌هایی که درختان انجیلی دچار تنش شده‌اند، متوسط دمای روزانه و متوسط حداکثر دمای روزانه روندی غالباً صعودی و مجموع بارش تابستانه و سطح تراز آب‌های زیرزمینی روندی نزولی داشتند.نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که درختان انجیلی، تحت تأثیر عوامل اقلیمی و همچنین سطح دسترسی آن‌ها به آب‌های زیرزمینی، دچار تنش شده‌اند. این تنش‌ها می‌توانند به کاهش رشد و باردهی درختان منجر شوند و در صورت تمدید عوامل تنش‌زا، این درختان خشک خواهند شد. لذا ضروری است که مدیریت منابع آب و بهبود دسترسی درختان به آب‌های زیرزمینی در دوره‌های خشک مورد توجه قرار گیرد. همچنین، پیشنهاد می‌شود که تحقیقات بیشتری برای بررسی روش‌های مدیریتی مؤثر در تقویت تاب‌آوری این درختان و کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی انجام گردد.به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که درختان انجیلی، تحت تأثیر عوامل اقلیمی و همچنین سطح دسترسی آن‌ها به آب‌های زیرزمینی، دچار تنش شده‌اند. این تنش‌ها می‌توانند به کاهش رشد و باردهی درختان منجر شوند و در صورت تمدید عوامل تنش‌زا، این درختان خشک خواهند شد. لذا ضروری است که مدیریت منابع آب و بهبود دسترسی درختان به آب‌های زیرزمینی در دوره‌های خشک مورد توجه قرار گیرد. همچنین، پیشنهاد می‌شود که تحقیقات بیشتری برای بررسی روش‌های مدیریتی مؤثر در تقویت تاب‌آوری این درختان و کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی انجام گردد.