فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در شرایط محیطی مختلف رودخانه­ ها پیچیدگی و تنوع زیادی دارند و عوامل مختلف طبیعی و انسانی بر رودخانه­ ها تأثیرگذار بوده و شرایط هیدرومورفولوژیکی آن­ها را تغییر می­دهد. در واقع تخریب هیدرومورفولوژیکی به ­علّت مداخلات انسان و درنتیجه تعدیل کانال رودخانه، یکی از مهم‌ترین انواع و علل تغییرات رودخانه است. روش­های متعدّدی برای بررسی هیدروژئومورفولوژی رودخانه ­ها ابداع شده است. یکی از این روش­ها، شاخص کیفیت مورفولوژیکی است که به­ عنوان پروتکل جدیدی برای ارزیابی کیفیت مورفولوژیکی جریان رودخانه ارائه شده است؛ بنابراین هدف از نوشتار پیش رو طبقه­ بندی کیفیت مورفولوژیکی رودخانه با استفاده از شاخص کیفیت مورفولوژیکی در رودخانة حاجی­ عرب واقع در غرب شهرستان بویین­ زهرا است. این مطالعه شامل دو مرحلة اصلی و سه مرحلة فرعی است که روی هشت بازه اعمال شده است. در مرحلة اوّل موقعیّت عمومی منطقه بررسی شد و در مرحلة دوم با استفاده از شاخص­های مختلف کیفیت مورفولوژیکی رود ارزیابی شد است. با استفاده از برداشت­های میدانی (نقشه ­برداری و نمونه ­برداری رسوب) و تصاویر ماهواره­ای شاخص­های مختلفی ازجمله شاخص عملکردی، شاخص مصنوعی و شاخص تعدیلی بر روی این رودخانه اعمال شده است. نتایج حاصله بیانگر این است که مقدار شاخص کیفیت مورفولوژیکی در بازه­های مورد مطالعه بین 82/0% تا 74/0% است که در این میان حداکثر مقدار در بازه­های 1، 2، 3، 6 با امتیاز 82/0 و حداقل مقدار در بازة 8 با امتیاز 74/0 است. درمجموع، از نظر کیفیت، رودخانة حاجی­ عرب در طبقة خوب قرار می­ گیرد و شرایط مناسبی دارد. شاخص مصنوعی در این رودخانه صفر است که نتیجة عدم دخالت انسان در رودخانه است؛ بنابراین پیشنهاد می­ شود که از این رودخانه با کیفیت مورفولوژیکی خوب با مدیریت درست و به­ جا حفاظت شود.