ارائه و اولویت‌بندی استراتژی‌های مدیریتی توسعه اکوتوریسم پایدار در حوضه آبخیز ونایی با استفاده از ماتریس تحلیلی SWOT و QSPM

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22126/ges.2021.6669.2421
چکیده

اکوتوریسم را می­توان سفر مسئولانه به مناطق طبیعی تعریف کرد به­ طوری که محیط زیست و رفاه مردم محلّی را حفظ کند و منجر به شناخت و آموزش و پرورش مردم شود. به ­منظور دستیابی به توسعة پایدار در زمینة اکوتوریسم در حوضة آبخیز با رویکرد مدیریت جامع، شناخت عناصر و پارامترهای کلیدی در حوضة آبخیز مهم است. هدف از نوشتار پیش رو ارائه و اولویت ­بندی استراتژی‌های مدیریتی به­ منظور رسیدن به اکوتوریسم پایدار در منطقة ونایی با شناسایی نقاط قوّت، ضعف، فرصت و تهدیدهای منطقه درراستای رسیدن به این هدف است. پژوهش حاضر مبتنی بر روش توصیفی – تحلیلی - توسعه­ای است. در این مطالعه از ماتریس تحلیلی سوات و برنامه­ریزی کمّی استفاده شد. در این راستا ابتدا عوامل داخلی (قوّت و ضعف­ها) و خارجی (فرصت و تهدیدها) بر اساس بازدید میدانی و قضاوت­های کارشناسی شناسایی و ارزیابی شد. نتایج حاصل از امتیاز نهایی عوامل داخلی و خارجی به­ترتیب برابر با 43/2 و 51/2 به­دست آمد. بر این اساس، موقعیّت استراتژیک منطقة مورد مطالعه با استفاده از ماتریس سوات از نوع محافظه ­کارانه (wo) به­ دست ­آمده است؛ همچنین با توجّه به موقعیّت استراتژیک به ­دست ­­آمده، چهار استراتژی 1- استفاده از نیروی فعّال و جوان روستا به ­منظور تأمین نیروی خدمات اکوتوریستی؛ 2- افزایش اطّلاع ­رسانی جاذبه‌­های اکوتوریستی منطقه با همیاری و مشارکت مردم محلّی؛ 3- توسعة زیرساخت­های مورد نیاز برای توسعة اکوتوریسم پایدار با کمک دولت و جلب مشارکت­های مردمی و 4- جذب سرمایه و کسب درآمد با در اختیار قراردادن مراکز اقامتی به مسافران و اکوتوریست­ها برای منطقه تدوین شد. نتایج اولویت­‌بندی استراتژی­ها با استفاده از ماتریس برنامه­ ریزی کمّی نشان داد که توسعة زیرساخت­های مورد نیاز به­‌منظور توسعة اکوتوریسم پایدار با کمک دولت و جلب مشارکت­ های مردمی با نمره نهایی جذّابیت 92/4 در اولویت اوّل مدیریتی برای حوضة ونایی قرار دارد.