ارائه و اولویتبندی استراتژیهای مدیریتی توسعه اکوتوریسم پایدار در حوضه آبخیز ونایی با استفاده از ماتریس تحلیلی SWOT و QSPM
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
3 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
doi
10.22126/ges.2021.6669.2421چکیده
اکوتوریسم را میتوان سفر مسئولانه به مناطق طبیعی تعریف کرد به طوری که محیط زیست و رفاه مردم محلّی را حفظ کند و منجر به شناخت و آموزش و پرورش مردم شود. به منظور دستیابی به توسعة پایدار در زمینة اکوتوریسم در حوضة آبخیز با رویکرد مدیریت جامع، شناخت عناصر و پارامترهای کلیدی در حوضة آبخیز مهم است. هدف از نوشتار پیش رو ارائه و اولویت بندی استراتژیهای مدیریتی به منظور رسیدن به اکوتوریسم پایدار در منطقة ونایی با شناسایی نقاط قوّت، ضعف، فرصت و تهدیدهای منطقه درراستای رسیدن به این هدف است. پژوهش حاضر مبتنی بر روش توصیفی – تحلیلی - توسعهای است. در این مطالعه از ماتریس تحلیلی سوات و برنامهریزی کمّی استفاده شد. در این راستا ابتدا عوامل داخلی (قوّت و ضعفها) و خارجی (فرصت و تهدیدها) بر اساس بازدید میدانی و قضاوتهای کارشناسی شناسایی و ارزیابی شد. نتایج حاصل از امتیاز نهایی عوامل داخلی و خارجی بهترتیب برابر با 43/2 و 51/2 بهدست آمد. بر این اساس، موقعیّت استراتژیک منطقة مورد مطالعه با استفاده از ماتریس سوات از نوع محافظه کارانه (wo) به دست آمده است؛ همچنین با توجّه به موقعیّت استراتژیک به دست آمده، چهار استراتژی 1- استفاده از نیروی فعّال و جوان روستا به منظور تأمین نیروی خدمات اکوتوریستی؛ 2- افزایش اطّلاع رسانی جاذبههای اکوتوریستی منطقه با همیاری و مشارکت مردم محلّی؛ 3- توسعة زیرساختهای مورد نیاز برای توسعة اکوتوریسم پایدار با کمک دولت و جلب مشارکتهای مردمی و 4- جذب سرمایه و کسب درآمد با در اختیار قراردادن مراکز اقامتی به مسافران و اکوتوریستها برای منطقه تدوین شد. نتایج اولویتبندی استراتژیها با استفاده از ماتریس برنامه ریزی کمّی نشان داد که توسعة زیرساختهای مورد نیاز بهمنظور توسعة اکوتوریسم پایدار با کمک دولت و جلب مشارکت های مردمی با نمره نهایی جذّابیت 92/4 در اولویت اوّل مدیریتی برای حوضة ونایی قرار دارد.