ارزیابی الگوهای مکانی خدمات اکوسیستمی بر مبنای رویکرد تطبیقی مبتنی بر آمار فضایی در قسمت مرکزی استان اصفهان

نویسندگان

1 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

4 گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22126/ges.2021.5957.2326
چکیده

بررسی پراکنش مکانی خدمات اکوسیستمی در ارزیابی ظرفیت سرزمین برای فراهم ­سازی این سودمندی­ها نقش مهمّی ایفا می­کند. بر این اساس، تغییرات مکانی سه خدمت اکوسیستمی ارزش زیبایی ­شناسی، ارزش تفرّجی و کاهش آلودگی صوتی در قسمت مرکزی استان اصفهان با به­کارگیری رویکردهای آماری موران محلّی و گیتس- ارد جی بررسی شد، سپس صحّت مکانی رویکردهای مورد بررسی با استفاده از نمودار مشخّصة عملکرد، ارزیابی و مقایسه شد. با توجّه به نتایج، تغییرات مکانی خدمات اکوسیستمی مورد بررسی، الگوی خوشه­ای بالا دارد. براساس هر دو رویکرد مورد استفاده، بخش مرکزی منطقة مطالعاتی برای هر سه خدمت اکوسیستمی دارای الگوی همبستگی مکانی مثبت و بخش جنوبی منطقه، دارای الگوی همبستگی مکانی منفی است. بخش­های دارای الگوی خوشه­ای بالا دارای بیشترین میزان عرضة خدمات اکوسیستمی در منطقة مورد مطالعه است در حالی که در مناطق دارای الگوی خوشه­ای پایین، میزان فراهم­سازی خدمات اکوسیستمی بسیار ناچیز است. ارزیابی صحّت مکانی الگوهای همبستگی مکانی خدمات اکوسیستمی نشان داد که بیشترین سطح زیر منحنی مربوط به خدمت اکوسیستمی ارزش تفرّجی و رویکرد گیتس-جی ارد (972/0) و کمترین میزان آن مربوط به خدمت کاهش آلودگی صوتی و روش موران محلّی (833/0) است. به­طور کلّی، با توجّه به نتایج، روش گیتس- ارد جی نسبت به روش موران محلّی برای هر سه خدمت اکوسیتمی صحّت مکانی بیشتری دارد و نمودار مشخّصة عملکرد، معیار مناسبی برای ارزیابی دقّت و صحّت رویکردهای تحلیلی مورد استفاده در این مطالعه است. نتایج نوشتار پیش رو می­تواند به­منظور شناسایی و مدیریت الگوهای همبستگی مکانی خدمات اکوسیستمی مورد استفادة تصمیم­گیران و برنامه­ریزان سرزمین قرار گیرد.