ارزیابی الگوهای مکانی خدمات اکوسیستمی بر مبنای رویکرد تطبیقی مبتنی بر آمار فضایی در قسمت مرکزی استان اصفهان
نویسندگان
1 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
3 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
4 گروه محیطزیست، دانشکده شیلات و محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
doi
10.22126/ges.2021.5957.2326چکیده
بررسی پراکنش مکانی خدمات اکوسیستمی در ارزیابی ظرفیت سرزمین برای فراهم سازی این سودمندیها نقش مهمّی ایفا میکند. بر این اساس، تغییرات مکانی سه خدمت اکوسیستمی ارزش زیبایی شناسی، ارزش تفرّجی و کاهش آلودگی صوتی در قسمت مرکزی استان اصفهان با بهکارگیری رویکردهای آماری موران محلّی و گیتس- ارد جی بررسی شد، سپس صحّت مکانی رویکردهای مورد بررسی با استفاده از نمودار مشخّصة عملکرد، ارزیابی و مقایسه شد. با توجّه به نتایج، تغییرات مکانی خدمات اکوسیستمی مورد بررسی، الگوی خوشهای بالا دارد. براساس هر دو رویکرد مورد استفاده، بخش مرکزی منطقة مطالعاتی برای هر سه خدمت اکوسیستمی دارای الگوی همبستگی مکانی مثبت و بخش جنوبی منطقه، دارای الگوی همبستگی مکانی منفی است. بخشهای دارای الگوی خوشهای بالا دارای بیشترین میزان عرضة خدمات اکوسیستمی در منطقة مورد مطالعه است در حالی که در مناطق دارای الگوی خوشهای پایین، میزان فراهمسازی خدمات اکوسیستمی بسیار ناچیز است. ارزیابی صحّت مکانی الگوهای همبستگی مکانی خدمات اکوسیستمی نشان داد که بیشترین سطح زیر منحنی مربوط به خدمت اکوسیستمی ارزش تفرّجی و رویکرد گیتس-جی ارد (972/0) و کمترین میزان آن مربوط به خدمت کاهش آلودگی صوتی و روش موران محلّی (833/0) است. بهطور کلّی، با توجّه به نتایج، روش گیتس- ارد جی نسبت به روش موران محلّی برای هر سه خدمت اکوسیتمی صحّت مکانی بیشتری دارد و نمودار مشخّصة عملکرد، معیار مناسبی برای ارزیابی دقّت و صحّت رویکردهای تحلیلی مورد استفاده در این مطالعه است. نتایج نوشتار پیش رو میتواند بهمنظور شناسایی و مدیریت الگوهای همبستگی مکانی خدمات اکوسیستمی مورد استفادة تصمیمگیران و برنامهریزان سرزمین قرار گیرد.