فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به نظر جامعه­شناسان در ابتدای تشکیل هر نظام اجتماعی، روابط متقابل افراد با یکدیگر و روند آن در تشکیل و استمرار حیات اجتماعی جامعه تأثیرگذار است. این روابط متقابل و کیفیت آن که امروزه تحت عنوان «سرمایه اجتماعی» مورد مطالعه قرار می­گیرند، در دهه‏های اخیر توجّه گسترده صاحب­نظران در حوزه‏های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را به خود جلب نموده است. علیرغم اینکه سرمایه اجتماعی مفهومی نوین در ساحت علوم انسانی و اجتماعی است، لیکن به نظر می‏رسد که می‏توان با مرور موشکافانه قواعد فقهیِ موجود در فقه امامیه و به‏طور کلّی آموزه‏های اسلامی، سویه‏هایی قابل توجّه از جایگاه سرمایه اجتماعی در آن‏ها را بازشناخت. پژوهش پیش روی با همین هدف و ضمن اتّخاذ روش توصیفی - تحلیلی، مبادرت به بازشناسی و تأمّل در جایگاه مقوله سرمایه اجتماعی در فقه امامیه و آموزه‏های اسلامی نموده است. یافته‏های پژوهش، حاکی از آن است که قواعد فقهی و آموزه‏هایی همچون اخوت اسلامی، فرهنگ ایثار، وقف، قاعده لاضرر، قاعده نفی عسر و حرج، حرمت اعانه بر اثم، حرمت ربا و تجویز قرض الحسنه از مهمترین جلوه­های توجّه قانونگذار اسلامی به مقوله سرمایه اجتماعی و لزوم محافظت از آن می‏باشند.