پهنه بندی خطر کاهش گستره جنگل با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی
نویسندگان
1 گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22126/ges.2020.5799.2299چکیده
نوشتار پیش رو با هدف شناسایی عوامل مؤثّر بر کاهش گسترة جنگل و پهنهبندی خطر کاهش گسترة جنگل، در بخشی از جنگلهای حوضة آرمردة شهرستان بانه واقع در زاگرس شمالی با مساحت 9177 هکتار انجام شده است. با شناسایی عوامل تأثیرگذار بر کاهش گسترة جنگل، این عوامل در قالب سه معیار اصلی عوامل انسانی، طبیعی و فیزیوگرافی دستهبندی شدند. با تشکیل ساختار سلسلهمراتبی و انجام مقایسههای زوجی، ترتیب وزن و اهمّیت معیارهای اصلی و زیرمعیارها در مقایسه باهم مشخّص و با ترکیب نظرات کارشناسان، وزن نهایی هرکدام از زیرمعیارهای دهگانه استخراج شد؛ پس از تهیة نقشههای مربوط به هریک از زیرمعیارها، این نقشهها با استفاده از روش تبدیل مقیاس خطّی به نقشههای معیار استانداردشدة وزنی تبدیل شدند. در گام آخر با رویهمگذاری و تلفیق همة نقشههای زیرمعیارها، نقشة پهنهبندی مناطق مستعدّ وقوع تخریب در چهار گروه با خطر کم، خطر میانگین، خطر زیاد و خطر خیلیزیاد تهیه شد. براساس نقشة پهنهبندی بهدستآمده، 25/3% از محدودة مورد مطالعه در پهنة خطر خیلیزیاد؛ 92/55% در پهنة خطر زیاد؛ 45/40% در پهنة خطر میانگین و 38/0% در پهنة خطر کم قرار میگیرد. نتایج ارزیابی صحّت نقشة پهنهبندی براساس استفاده از نقشة واقعی کاهش گسترة جنگل، نشان داد که 81/77% از مناطقی که در نقشة واقعیّت زمینی تخریب شدهاند؛ در نقشة پهنهبندی در مناطق با خطر زیاد و خطر خیلیزیاد قرار دارند. این میزان صحّت، کارایی روشهای تصمیمگیری چندمعیارة مکانی در پهنهبندی خطر کاهش گسترة جنگل را تأیید میکند. پژوهشهای مشابه انجامشده نیز کارایی سیستمهای تحلیل تصمیم چندمعیاری و ارائة مدلهای مبتنی بر سیستم اطّلاعات جغرافیایی را در پهنهبندی خطر کاهش گسترة جنگل تأیید میکنند.