فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: فندق جنگلی (Corylus avellana L.) از خانواده Corylacesae جزء گونه‌های پیشگام در مراحل اولیه توالی جنگل فندقلو است و نقش بسیار مهمی در احیای جنگل‌های مخروبه دارد. متاسفانه در سال‌های اخیر تبدیل کاربری، چرای‌دام، آتش‌سوزی و قطع درختان از عوامل‌ موثر در تخریب این جنگل با ارزش بوده است. درصد زنده مانی و رشد رویشی اندک در سال‌های اولیه نهال فندق افزایش هزینه‌های تولید نهال‌های دانه‌رست در نهالستان‌ و هم تأخیر در برنامه‌های جنگلکاری را سبب می‌شود. این پژوهش با هدف تاثیرT. harzianum بر استقرار و بهبود مشخصه‌های رشد و تغذیه‌ای برگ نهال‌های فندق در شرایط عرصه انجام شد.مواد و روش‌ها: در اوایل اردیبهشت‌ 1396 در نهالستان فندقلوی اردبیل، خاک اطراف ریشه نو‌نهال‌های گلدانی فندق، تولید شده از سه مبداء فندقلو (جنگل فندقلوی اردبیل)، مکش (جنگل آق‌اولر گیلان) و مکیدی (ارسباران) با قارچT. harzianum مایه‌زنی شدند. سپس، در آبان‌ 1397، نهال‌های یکساله فندق به اراضی زراعی حاشیه جنگل فندقلو منتقل شدند و با توجه به دو فاکتور فوق (مایه‌زنی، مبدا بذر) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار 25 تایی در شرایط دیم کشت شدند و درصد زنده‌مانی، رویش قطر یقه، ارتفاعی و تغدیه‌ای نهال‌های فندق درطی چهار سال اندازه گیری شد.یافته‌ها: نتایج پس از چهار سال نشان داد همه مشخصه‌های مورد بررسی تحت تاثیر تیمار تلقیح قارچ قرار گرفتند. اثر اصلی مبداء نهال و قارچ بر همه صفات مورد بررسی در سطح پنج و یک درصد معنی‌دار بود. اثر متقابل مبداء نهال× تلقیح قارچ بر صفات درصد زنده‌مانی، زی‌توده ریشه در سطح یک درصد و برای رویش قطری یقه و ارتفاعی و زی‌توده ساقه و برگ و عناصر تغذیه‌ای برگ نهال‌های فندق در سطح خطای یک و پنج درصد معنی‌دار بود. طوریکه که نهال‌های تلقیح شده هر سه مبداء، از لحاظ همه صفات مورد بررسی دارای بیشترین مقدار در مقایسه با نهال‌های شاهد بودند. بیشترین مقدار اندازه‌ صفات مورد مطالعه به نهال‌های مبداء فندقلو در تلقیح با قارچT. harzianum اختصاص داشت. طوری‌که در این نهال‌ها زنده‌مانی 8/65 درصد، رویش قطر ‌یقه 2/52 درصد، رویش ارتفاع 6/54 درصد، زی‌توده‌های خشک ریشه، ساقه و برگ به‌ترتیب 603/48، 5/46 و 40/37 درصد و غلظت عناصر غذایی برگ شامل نیتروژن 81/27 فسفر 23/23، پتاسیم 7/34 درصد نسبت به نهال‌های مایه‌زنی نشده مبدا فندقلو افزایش داشت. اگرچه پاسخ نهال‌های از نظر صفات مورد مطالعه با هم متفاوت بود. نهال‌های فندق با مبداء فندقلو و مکش از لحاظ صفات مورد مطالعه در مقایسه با مبداء مکیدی برتر بودند. نتیجه‌گیری: برای تولید نهال قوی فندق جهت جنگلکاری در اراضی مستعد فندقلوی می‌توان از دو مبداء فندقلو و مکش استفاده کرد. در نهایت می‌توان با توجه به یافته‌های این تحقیق، از T. harzanium به عنوان برای افزایش درصد موفقیت و بهبود مشخصه‌های رویشی نهالکاری‌‌های فندق استفاده کرد.