بررسی تغییرپذیری زمانی - مکانی شاخص سبزینگی آستانه جنگلهای بلوط استان لرستان در پاسخ به تغییرات بارش
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
2 گروه جغرافیا، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
3 بخش تحقیقات مرتع، مؤسّسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 گروه جغرافیا، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
doi
10.22126/ges.2020.5068.2205چکیده
جنگلهای زاگرس از مهمترین و اساسیترین سرمایههای محیطزیستی کشور است که در تأمین منابع آب و خاک این منطقه نقش حیاتی ایفا میکند. هدف اساسی پژوهش حاضر آشکارسازی دینامیک فضایی شاخص سبزینگی جنگلی لرستان در پاسخ به تغییرات بارش است. در این راستا شاخص سبزینگی جنگلی استان از تصاویر لندست 5 و 8 برای دورة آماری 2000 تا 2018 استخراج شد. مقادیر بارش استان نیز با استفاده از دادههای بارش نُه ایستگاه سینوپتیک منطقه و دادههای بارش شبکهبندیشدة پایگاه GPCC، برای دورة آماری یادشده با شبکهبندی 5/0 درجة قوسی فراهم شد. آستانة شاخص سبزینگی با استفاده از موقعیّت دقیق 170 درخت بلوط سالم از رویشگاههای مختلف استان لرستان طی مرداد و شهریور 1396 با استفاده از جی.پی.اِس. گارمین نمونهبرداری و از روی تصاویر سی متری لندست OLI و TM بهدست آمد. با استفاده از تحلیل همبستگی فضایی، ارتباط بین تغییرات مساحت سالانه و دورهای شاخص سبزینگی آستانة جنگلهای بلوط و بارش، بررسی شد و تابع حسّاسیت تغییرات فضایی شاخص سبزینگی جنگلی با برازش یک مدل خطّی بهدست آمد. نتایج نشان داد که آستانة EVI > 0.4 را می توان بهمثابة آستانة پوشش جنگلی استان درنظر گرفت. تحلیل همبستگی بیانگر آن بود که سری زمانی هجده سالة پوشش جنگلی، 72/0 با توزیع فضایی بارش در منطقه همبستگی داشته، در مقیاس ماهانه نیز، مقادیر تجمّعی بارش ماههای اسفند تا اردیبهشت، بالاترین همبستگی را با شاخص سبزینگی جنگلی ماه شهریور داشتند. تحلیل فضایی اجرای مدل برآوردگر سبزینگی بیانگر آن بود که آستانة بارشی سبزینگی بلوط (EVI>0.4) برابر 320 میلیمتر بوده که در بالاتر از این آستانه بهازای افزایش هر میلیمتر بارش سبزینگی بلوطهای مورد بررسی، 08/0 شاخص EVI افزوده میشود.