فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افت سفره‌های آب زیرزمینی یکی از چالش‌های مهمّ کشور، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که باعث ایجاد مشکلات زیادی برای تأمین آب در بخش‌های مختلف می‌شود. پژوهش حاضر باهدف شناسایی عوامل مؤثّر بر کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و ارائة راهکار پلیس آب برای مدیریت و نظارت بهتر آب‌های زیرزمینی، در شهرستان سرخة استان سمنان انجام پذیرفت. جامعة آماری در بخش کمّی پژوهش شامل روستاییان ساکن در روستاهای ایج، جوین و صوفی‌آباد شهرستان سرخة سمنان است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین شد و تعداد 160 پرسش‌نامه تکمیل و مقایسة سنجش نگرش ساکنین و تحلیل عاملی انجام گرفت. در بخش کیفی از نظرات اعضای شوراها، ادارة آب منطقه‌ای و دهیاری‌های به‌منظور تحلیل داده‌ها و فنّ تدوین نقشه‌های ذهنی، تحلیل محتوا استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده در بخش تحلیل عاملی بیانگر آن است که مؤلّفة پلیس آب توانسته است در حدود 4/87% واریانس را تبیین کند و نسبت به مؤلّفه‌های دیگر اثرگذاری بیشتری داشته است؛ همچنین با توجّه نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل چندمعیاره، مهم‌ترین دلیل کاهش سفره‌های آب زیرزمینی در این روستاها بهره‌برداری بی‌رویه و بدون نظارت و حفر چاه‌های غیر مجاز است؛ همچنین کشت محصولات با نیاز آبی بالا باعث ایجاد تنش بیشتر بر منابع آبی منطقه شده است. با توجّه به نتایج نوشتار پیش رو و بررسی عوامل مؤثّر در نظارت و بهره‌برداری مناسب آب‌های زیرزمینی، استفاده از پلیس آب به‌مثابة راهکاری کارآمد به‌منظور نظارت و کنترل بهره‌برداری غیر اصولی از منابع آب زیرزمینی می‌تواند مؤثّر باشد. توجّه به میزان دانش افراد و فراهم‌کردن امکانات برای این بخش، اهمّیّت زیادی دارد؛ بنابراین لازم است درخصوص ایجاد آن در سازمان‌های مرتبط تمهیدات لازم صورت پذیرد.