فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ورود گونه‌های گیاهی غیربومی با اهداف ارائه کالاها و خدمات مختلفی انجام می‌شود. برخی از این گونه‌ها اثرات منفی در اکوسیستم نشان نمی‌دهند، در حالیکه بعضی دیگر موجب اختلال در زیستگاه‌ها می‌شوند. با توجه به این موضوع تلاش برای اطلاع از اثرات مثبت و منفی این گونه‌ها امری ضروری است. پالونیا یکی از گونه‌های چوب‌ده و تندرشد صنعتی غیربومی است که اختلاف‌نظر درباره اثرات مثبت و منفی کشت آن در عرصه‌های جنگلی و غیر جنگلی در میان صاحب‌نظران و متخصصان وجود دارد. بر اساس مطالعات انجام شده تحقیقات اندکی بر روی این گونه خصوصاً سرشت تهاجمی آن در کشور ایران انجام شده است. این پژوهش سعی دارد با تکیه بر روش‌های علمی به مطالعه توده کشت‌شده این گونه در جنگل تحقیقاتی شصت کلاته بپردازد.مواد و روش‌ها: این مطالعه در جنگل آموزشی و پژوهشی شصت کلاته صورت گرفت. جمع‌آوری داده‌ها در یک توده آمیخته با جنگل‌کاری پالونیا و تجدیدحیات گونه‌های بومی و یک توده با تجدیدحیات طبیعی گونه‌های بومی به مساحت هر یک حدود 5/2 هکتار انجام پذیرفت. تمامی درختان با قطر برابرسینه بیش از پنج سانتیمتر اندازه‌گیری شدند. متغیرهای گونه، قطر برابرسینه (سانتی‌متر)، ارتفاع درخت (متر) و قطر تاج (متر) اندازه‌گیری و ثبت شدند. مختصات مکانی همه‌ی درختان شامل گونه غیربومی پالونیا فورتونی (Paulownia fortunei) و درختان بومی افرا پلت (Acer velutinum Bioss)، افرا شیردار (Acer cappadocicum Gled) و ممرز (Carpinus betulus L.) ثبت شد. به‌منظور بررسی کنش متقابل و تعامل بین گونه‌ها از آﻣــﺎره دومتغیره او-رﻳﻨــﮓ و تابع دومتغیره همبستگی نشان‌دار که مبتنی بر فاصله هستند، استفاده شد. جهت مقایسه متغیرهای زیست‌سنجی گونه‌های بومی در دو توده از آماره t مستقل استفاده شد.یافته‌ها: نمودارهای حاصل از آماره‌ی او-رینگ بین گونه پالونیا و گونه‌های بومی حاکی از آن است که ارتباطات عموماً از نوع جذب یا مستقل است. همچنین نتایج برحسب توابع همبستگی نشان‌دار، نشان داد که بین گونه پالونیا و شیردار برمبنای متغیر ارتفاع درخت، ارتباطات منفی، ازنظر قطربرابرسینه و قطر تاج، تعاملات منفی و یا مستقل است. تعاملات بین گونه پالونیا و ممرز بر مبنای متغیر ارتفاع و قطر تاج مستقل و یا منفی و ازنظر متغیر قطر برابرسینه، در تمامی فواصل ارتباطات مستقل است. همچنین بین گونه پالونیا و افرا پلت، ازنظر ارتفاع و قطر تاج کنش‌ها از نوع مثبت، یا منفی و یا مستقل و از نظر قطربرابرسینه تعاملات جذب و یا مستقل نشان داده شد. به‌طور کلی نوع ارتباطات در فواصل مختلف متفاوت بود. همچنین نتایج برحسب آماره t مستقل نشان داد که میانگین قطربرابرسینه و قطر تاج گونه شیردار در منطقه جنگل‌کاری با پالونیا بیشتر و ازنظر ارتفاع اختلاف معنی‌داری ندارند. درختان ممرز از نظر ارتفاع در منطقه شاهد دارای میانگین بیشتری و ازنظر قطر تاج در منطقه جنگل‌کاری با پالونیا دارای میانگین بیشتر و ازنظر قطربرابرسینه اختلاف معنی‌داری ندارند. درختان افرا پلت نیز میانگین قطربرابرسینه و قطر تاج آن‌ها در منطقه جنگل‌کاری با گونه پالونیا بیشتر و از نظر ارتفاع، میانگین کمتری نسبت به منطقه شاهد دارند.نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه پالونیا گونه‌ای تندرشد است، این رشد سریع، خود را در مؤلفه‌های ارتفاع، قطربرابرسینه و تاج نشان می‌دهد؛ اما در گونه‌های بومی این سرعت رشد وجود ندارد. از طرفی نشان‌های به‌کاررفته در تابع همبستگی نشان‌دار مشتمل بر متغیرهای ارتفاع، قطربرابرسینه، قطر تاج است، بنابراین می‌توان علت تأثیر منفی در نتایج تابع همبستگی نشان‌دار و آماره t مستقل را به تفاوت سرشت و ماهیت گونه‌ها مرتبط دانست. به‌منظور معرفی یک گونه به‌عنوان مهاجم نیاز به تحقیقات جامع و مطالعه اثرات آن بر سایر جنبه‌های اکوسیستمی از قبیل تجدید حیات گونه‌های بومی، ترکیب پوشش گیاهی و خاک منطقه می‌باشد