بررسی انتقادی معیارهای گراهام آپی برای استدلال موفق

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، فلسفه دین، دانشگاه تهران

doi
10.48308/kj.2025.241540.1355
چکیده

این مقاله به نقد و بررسی معیارهای گراهام آپی، یکی از برجسته‌ترین فیلسوفان دین معاصر، برای ارزیابی «استدلال موفق» در فلسفۀ دین می‌پردازد. آپی، فیلسوف معاصر، چارچوبی روش‌شناختی برای تمایز استدلال قانع‌کننده از استدلال ناموفق ارائه می‌دهد که، در آن، سقف توجیه‌پذیری استدلال را تا حد متقاعدسازی همۀ افراد معقول بالا می‌برد. این رویکرد سخت‌گیرانه، که از تلفیق خاص معیارهایی چون پذیرش پیش‌فرض‌ها، قدرت تبیینی و مقاومت دربرابرِ نقد حاصل می‌شود، محور تحلیل انتقادی این پژوهش است. در این مقاله استدلال می‌شود که اگرچه چارچوب آپی در نظم‌بخشیدن به بحث‌های فلسفی و ارتقای دقت در استدلال‌ورزی مفید است اما معیارهای او ممکن است بیش از حد سخت‌گیرانه باشند و عملاً استدلال های متافیزیکی را در معرض خطر ابطال قرار دهند. همچنین، این رویکرد، به‌جایِ اثبات نهایی، بیشتر به توجیه باور می‌انجامد و، در برخی موارد، از ماهیت پیچیده و شهودی استدلال‌های الهیاتی غفلت می‌کند. درنهایت، با ارائۀ یک ارزیابی جامع، این مقاله نشان می‌دهد که معیارهای آپی می‌توانند به‌عنوانِ یک ابزار تحلیلی ارزشمند مورد استفاده قرار گیرند اما نمی‌توانند به‌تنهایی سرنوشت تمام استدلال های فلسفۀ دین را تعیین کنند و نیاز به بازنگری و تعدیل دارند.