توان‌های توسعه کشاورزی شهرستان داراب و پیش‌بینی نتایج آن بر توسعه روستایی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

5 گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، نیکشهر، ایران

doi
10.22126/ges.1970.1158
چکیده

اهمّیت توسعة کشاورزی و روستایی در توسعة ملّی ایران بر هیچ‌کس پوشیده نیست. کشاورزی به‌مثابة منبع اصلی تأمین درآمد و ایجادکنندة فرصت­های شغلی، نقش مهمّی در حیات انسانی و توسعة آن دارد و از دیرباز نقش اساسی در اقتصاد روستایی داشته و گذران زندگی بسیاری از روستاییان وابسته به این نوع فعّالیّت بوده است. هدف مطالعة حاضر بررسی توان­های توسعة کشاورزی شهرستان داراب و پیش‌بینی نتایج آن بر توسعة روستایی است که به‌صورت مطالعة موردی در مناطق روستایی شهرستان داراب صورت گرفته است. جمع‌آوری داده­ها مبتنی بر پرسش­نامة محقّق­ساخته است. جامعة آماری نوشتار پیش رو سرپرستان خانوارهای روستایی شهرستان داراب است (6780 = N) که با استفاده از فرمول کوکران 323 نفر ازطریق نمونه­گیری خوشه­ای انتخاب شدند. ملاک انتخاب روستاها براساس تعداد بهره‌برداران کشاورزی است. پایایی پرسش­نامه با استفاده از آلفای کرونباخ به­میزان 85/0 محاسبه شده است؛ همچنین برای تجزیه و تحلیل داده­ها از روش تحلیل عاملی بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داد که مهم‌ترین عوامل توسعة روستایی عامل رفاهی - خدماتی، زیربنایی، اشتغال - درآمد و اجتماعی - آموزشی است. در میان عوامل توسعة روستایی، عامل رفاهی - خدماتی با 220/24% از واریانس بیشترین و عامل اجتماعی -آموزشی با 313/8% از واریانس، کمترین درصد را در میان عامل­های توسعة روستایی دارند؛ همچنین نتایج نشان داد که مهم‌ترین عوامل توسعة کشاورزی، عامل اقتصادی - اجتماعی کشاورز، عامل زیرساختی کشاورزی، عامل دسترسی به نهاده­های کشاورزی، عامل ترویج و عامل ترکیبی کشاورزی است؛ که از میان آن­ها عامل اقتصادی - اجتماعی کشاورز با 935/21% از واریانس بیشترین و عامل ترکیبی با 466/5% کمترین درصد را در بین عامل‌های توسعة کشاورزی دارد.