فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: به‌منظور تخمین رقابت درختان مدل‌های رقابتی زیادی از ساده تا چندبعدی توسعه یافته‌اند که در همه آنها شاخص رقابت به‌عنوان معیاری برای نمایش تعامل بین درختان است و هدف این شاخص‌ها ارزیابی تنش رقابتی با توجه به تعاملات بین درختان است. این شاخص‌ها عموماً براساس ویژگی‌های مورفولوژیک درختان ساخته شده‌اند و یا تابعی از فاصله تا نزدیکترین درختان همسایه هستند. روشن شدن رقابت فردی درختان، با استفاده از شاخص‌های رقابت مبتنی بر تکنیک‌های ریاضی است که نشاندهنده درجه‌ای از رقابت است که درخت از همسایگان تأثیر می‌پذیرد و اغلب این نتیجه متصور است که اثرات همسایگی بر رشد درختان به‌دلیل محدود شدن دسترسی به منابع، در درجه اول منفی است. از این‌رو هدف پژوهش حاضر بررسی رقابت درون گونه‌ای در توده خالص دستکاشت با استفاده از برخی از شاخص‌های رقابت است.مواد و روش‌ها: شاخص‌های رقابت مستقل از فاصله معمولاً به عنوان نسبت اندازه درختان مدنظر است (مانند قطر در ارتفاع برابر سینه، ارتفاع، سطح مقطع یا تاج پوشش) تا رقابت‌پذیری آن گونه را نشان دهند. در شاخص‌های وابسته به فاصله نیز از ابعاد درختان همسایه و فاصله آنها از یکدیگر استفاده می‌شود. به منظور محاسبه شاخص‌های رقابتی شامل شاخص رقابت مستقل از فاصله (IDI)، شاخص رقابت وابسته به فاصله بر حسب قطر (DDIdbh) و شاخص رقابت وابسته به فاصله بر حسب ارتفاع (DDIh) پارامترهای قطر برابر سینه و ارتفاع کل تمام درختان به صورت آماربرداری صد درصد در داخل قطعات نمونه به مساحت یک هکتار در چهار توده از جنگل دستکاشت گونه صنوبر در استان گیلان انجام شد. همچنین فاصله درختان نیز اندازه‌گیری شد. سپس به منظور بررسی چگالی چوب و استفاده از مقدار آن در شاخص رقابت مستقل از فاصله، در هر قطعه نمونه 15 درخت به‌صورت تصادفی و دارای پراکنش مناسب در طبقات قطری مختلف انتخاب و برای انجام آنالیز چگالی چوب قطع شدند و فرآیند محاسبه چگالی انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که توده‌ها از نظر هر دو نوع شاخص دارای شرایط رقابتی معنی‌داری نسبت به یکدیگر بودند. از نظر شاخص رقابتی مستقل از فاصله همه توده‌ها دارای اختلاف معنی‌داری بودند (05/0 ≥ p). اما نتیجه مقایسه شاخص رقابت وابسته به فاصله برای قطر درختان نشان داد که توده 3 دارای اختلاف معنی‌داری با سایر توده‌ها است و توده‌های 1 و 3 و 4 نیز اختلاف معنی‌داری با یکدیگر داشتند (05/0 ≥ p). مقایسه شاخص رقابت فاصله‌ای برای ارتفاع درختان نیز نشان داد که توده‌های 1 و 2 بدون اختلاف بوده اما با توده-های 3و 4 اختلاف معنی‌داری را نشان دادند (05/0 ≥ p).نتیجه‌گیری: محاسبه انواع شاخص‌های رقابت می‌تواند در برنامه‌های پرورشی مانند تنک کردن توده‌های دستکاشت بسیار کاربردی باشد. نتایج چنین مطالعاتی می‌تواند درک روشن‌تری از ساختار مکانی و فضایی درختان در اختیار قرار دهد.