مطالعه پدیدارشناسانه از چالش‌های حاکم بر مقوله مدیریت عواطف و هیجانات در مدارس و ارائه راهکارها

نویسندگان

1 استادیارگروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 کارشناسی آموزش ابتدایی، فرهنگیان علامه طباطبایی، اردبیل، ایران.

3 کارشناسی آموزش ابتدایی، فرهنگیان علامه طباطبایی، اردبیل، ایران.

doi
10.22111/jeps.2024.45909.5427
چکیده

توجه به عواطف و هیجانات و مدیریت آن در دانش‌آموزان بسیار حائز اهمیت بوده و نیازمند بررسی است. هدف پژوهش حاضر، مطالعه تجارب زیسته معلمان و متخصصان، پیرامون چالش‌های حاکم بر مدیریت عواطف و هیجانات و ارائه راهکارها برای آن بود و روش پژوهش آن نیز، کیفی از نوع پدیدارشناسی بود. مصاحبه‌شوندگان پژوهش، شامل همه معلمان و متخصصان تعلیم و تربیت، روانشناسی و مشاوره شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1402 -1401 بودند. برای انتخاب شرکت‌کنندگان، از شیوه نمونه‌گیری هدفمند و تا حد اشباع استفاده شد، که در این پژوهش 21 نفر معلم و 19 نفر از متخصصان بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته و نیز به شیوه گفت‌و‌گوی دو طرفه، جمع‌آوری گردید. برای تعیین روایی و پایایی مصاحبه‌ها نیز تکنیک تثلیث یا مثلث‌سازی، تکنیک کنترل اعضاء، تکنیک کسب اطلاعات دقیق موازی و خودبازبینی محققان صورت گرفت. در مصاحبه با معلمان، اکثریت آن‌ها به وجود چالش‌هایی نظیر چالش‌های فردی، خانوادگی، مدرسه و تحصیل  در مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان تاکید داشتند و راهکارهایی اعم از راهکارهای اجتماعی، راهکارهای خانوده‌محور و راهکارهای آموزش‌محور را برای آن ارائه دادند. متخصصان هم راهکارهایی هم‌چون شناخت، تبیین و توجیه فرزندان، راهکارهای مربوط به خانواده و ارتقا توانایی‌های عوامل مدرسه را برشمردند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان مستلزم توانمندی و مهارت بیشتر خانواده‌ها، عوامل مدارس و جامعه است که بنظر می‌رسد وضعیت کنونی با وضعیت مطلوب آن توانمندی‌ها و مهارت‌های مدنظر فاصله چشم‌گیری دارد. از این سو تدارک برنامه‌های توانمندی لازم در راستای مدیریت عواطف و هیجانات دانش‌آموزان برای خانواده‌ها عوامل مدرسه و جامعه ضروری بنظر می‌رسد.