شناسایی عوامل موثر بر عرضه و تقاضای نانوسلولز در ایران با استفاده از روش SWOT و ارائه راهکار مناسب

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکده مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 دانشیار، گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکده مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

3 دانشجوی دکتری ،گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکده مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22069/jwfst.2023.21317.2020
چکیده

سابقه و هدف: نانوسلولزها با توجه به کاربرد فراوان در بسیاری از صنایع مورد توجه دولت‌ها و سرمایه گذاران قرار گرفته‌اند. شناخت کاربردها و پتانسیل‌های نانوسلولز موجب ترغیب کشورها برای سرمایه‌گذاری روی این فرآورده سبز شده است اما در ایران فناوری تولید نانوسلولز به علت چالش‌های شناسایی نشده هنوز در مرحله‌ی تولید آزمایشگاهی قرار دارد و به مرحله تولید انبوه نرسیده است. بنابراین هدف تعیین نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای موثر بر وضعیت عرضه و تقاضای نانوسلولز در ایران با استفاده از روش سوآت SWOT)) است.مواد و روش‌ها: شاخص‌های موثر بر وضعیت عرضه و تقاضای نانوسلولز توسط 10 خبره متشکل از اساتید متخصص دانشگاهی و شرکت‌های تولیدی و فناوری خصوصی و دانش بنیان در سه مرحله یا (سه راند) توسط پرسشنامه دلفی ارائه، تکمیل و شناسایی شدند. سپس با استفاده از مطالعات و نظرات اعضای هیات علمی رشته مرتبط و چند عضوشرکت‌های تولیدی، عوامل داخلی یا درون‌سازمانی ( یعنی نقاط قوت و ضعف‌ها) و عوامل خارجی یا برون‌سازمانی (یعنی فرصت‌ها و تهدیدهای) موثر بر وضعیت عرضه و تقاضای نانوسلولز در جدول‌های تفکیک شده آنالیز SWOT شناسایی و ارائه گردیدند. یافته‌ها: در نقاط قوت 8 شاخص (ایجاد ارزش افزوده زیاد برای ماده اولیه و محصولات نانوسلولزی- تنوع و در دسترس بودن ماده اولیه- زیست سازگار و زیست تخریب پذیری محصول نانوسلولز- توان تولید نسل جدید محصولات کارا با نانوسلولز- ایجاد توسعه پایدار با تجاری سازی نانوسلولز- سهم نیروی انسانی با دانش فنی بالای بومی- نیاز به فضای کمتر برای تولید نانوسلولز - تنوع محصولات نانوسلولزی) و در نقاط ضعف 9 شاخص (تغییر اندازه نانوسلولز درحین خشک کردن- بالابودن هزینه‌های انرژی، عملیاتی، زمین و ماشین‌آلات- نیاز به سرمایه‌گذاری زیاد- هزینه بالای خشک کنی نانوسلولز- عدم سرمایه‌گذاری دولت و بانک‌ها- بازده پایین تولید- عدم کارایی تجهیزات موجود درشرکت‌ها برای بکارگیری در نانوسلولز- تولید بصورت ژل نانوسلولز(همراه آب)- گران بودن روش تولید نانو سلولز نسبت به رقباء) و در مورد فرصت‌ها 8 شاخص (کاربرد نانوسلولز درحوزه‌های مختلف- نوآوری بالا و بکر بودن حوزه کاربردهای نانوسلولز- جذب سرمایه‌گذار خارجی و بخش خصوصی- بازارهای صادراتی مناسب درمنطقه- امکان دسترسی به دانش فنی تولید سایرکشورها- نیاز به تحقیق و توسعه‌ی بالا- حمایت دولتی ازصنعت تولید نانوسلولز- شتاب زیاد تحول در محصولات نانوسلولزی در دنیا) و در زمینه تهدیدها 7 شاخص ( مواد اولیه و محصول جایگزین- سفارشی بودن نانوسلولز- قیمت پایین مواد اولیه و محصول رقیب- گران بودن نانوسلولز- فقدان ماشین‌آلات وتجهیزات ویژه تولید- عدم ریسک‌پذیری مدیران در استفاده از محصول هایتک و جدید- دشواری معرفی و ترویج محصول جدید در بازار) شناسایی گردیدند که هریک بر وضعیت عرضه و تقاضای نانوسلولز موثر می‌باشند.نتیجه‌گیری: شاخص‌های موثر بر عرضه و تقاضای نانوسلولز طی روش دلفی و SWOT توسط خبرگان شناسایی گردید که این عوامل می‌توانند بر روی آن اثر معناداری داشته و با بکارگیری راهکارهای ارائه شده می‌توان در آینده نزدیک شاهد تولید انبوه و تجاری‌سازی نانوسلولزها در ایران بود.