فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت بهینه منابع آب یکی از ضروری‌ترین راهبردها برای دستیابی به مصرف پایدار و کارآمد آب در جهان به‌شمار می‌رود. طراحی و اجرای مناسب کانال‌های آبیاری یکی از اقدامات کلیدی در این راستا است. در این پژوهش، تأثیر پارامترهای رطوبت اولیه خاک، عرض کف و شیب دیواره کانال بر میزان نفوذ تجمعی آب در کانال‌های آبیاری مزارع مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها در ۱۲ کانال آزمایشی استاندارد با طول ۱ متر، عمق ۳۰ سانتی‌متر و عرض‌های متغیر طراحی و اجرا شدند. تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح رطوبت اولیه خاک (۳ درصد، ۶ درصد و ۵۰ درصد)، دو عرض کف کانال (۱۰ و ۲۰ سانتی‌متر) و دو شیب دیواره کانال (کمتر از ۱ درصد و بیشتر از ۳ درصد) بودند. بافت خاک لومی-رسی در تمامی آزمایش‌ها ثابت نگه داشته شد و نفوذ تجمعی آب از طریق اندازه‌گیری‌های میدانی تحلیل شد. نتایج تجزیه‌وتحلیل واریانس نشان داد که تأثیر پارامترهای مورد بررسی بر میزان نفوذ تجمعی آب در سطح اطمینان ۹۹ درصد معنادار است (p-value < 0.01). تیمارهای دارای رطوبت اولیه کمتر (۳ درصد و ۶ درصد) به‌ترتیب میانگین نفوذ تجمعی ۲۴ و ۲۹ سانتی‌متر را ثبت کردند، درحالی‌که این مقدار برای تیمارهای با رطوبت اولیه ۵۰ درصد به ۱۵.۶ سانتی‌متر کاهش یافت. علاوه بر این، افزایش عرض کف کانال از ۱۰ به ۲۰ سانتی‌متر موجب افزایش میانگین نفوذ تجمعی از ۱۵ به ۲۱.۳ سانتی‌متر شد.