تحلیل اجتماعی سیاستگذاری های توسعه ای موثر در حوزه‌های منابع آب و کشاورزی در ایران

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی محیطی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 جامعه‌شناسی محیط زیست، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، ایران

doi
10.22125/iwe.2025.424468.1766
چکیده

آب نگرانی اصلی برای توسعه‌ی پایدار است. با این حال، ایران، کشوری است که ارزش افزوده ی بخش کشاورزی آن نزدیک به یک چهارم تولید ناخالص ملی است و در اتخاذ سیاست‌های توسعه‌ای خود، متکی بر بخش کشاورزی و منابع طبیعی خود می باشد. به همین دلیل، بررسی جایگاه‌ آب در سیاست های توسعه ای ایران حایز اهمیت می باشد. در تحقیق حاضر برای بررسی سیاست‌های آبی کشور، سوالات اساسی ذیل مطرح بوده است؟ الف. منابع آبی چه ارزشی دارند؟ اولویت مصرف چگونه است؟ تا چه حد از استحصال و مصرف مجاز است؟ و الگوی مدیریتی چگونه است؟ برای پاسخ به سوالات تحقیق، سیاست‌های تأثیرگذار بر منابع آبی در دو بخش اسناد بالادستی و مستندات قانونی در بخش آب و نهادهای درگیر در مورد آب و مدیریت بهره‌برداری ازآب، با استفاده از روش تحلیل تماتیک و روش نمونه گیری انتقادی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که اگر چه ارزش اقتصادی، امنیتی، سیاسی و محیط زیستی منابع آب مورد توجه قرار گرفته است ولی ارزش محیط زیستی آب ناچیز تلقی شده است. علاوه بر این، نتایح تحقیق نشان داد که در اسناد سیاستگذاری های آب در ایران، مشخص نیست که تا چه زمانی ارزشمندی محیط زیستی آب را می توان در برابر ارزشمندی اقتصادی آن نادیده گرفت؟ تا چه حدی از ناپایداری و تراز منفی منابع آبی در قبال خودکفایی، رشد و توسعه‌ی اقتصادی قابل تحمل است؟.

کلیدواژه‌ها