اثر زه‌کشی لانه موشی و آبیاری تناوبی بر عملکرد و شاخص های بهره‌وری آب برنج درمنطقه رشت

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، ایران

3 گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، ایران

4 گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، ایران

doi
10.22125/iwe.2025.471010.1820
چکیده

به‎منظور مقایسه رژیم آبیاری غرقاب دائم (آبیاری معمول) با رژیم آبیاری تناوبی در شرایط وجود زه‎کشی لانه‎موشی در مزرعه برنج رقم هاشمی، آزمایشی به‎صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال زراعی 1400-1399 به‎مرحله اجرا گذاشته شد. فاکتورها شامل: زه‌کشی در سه سطح (بدون زه‌کشی، زه‌کشی لانه موشی بدون گراول و زه‌کشی لانه موشی با گراول) به ترتیب D0، D1 و D2 و رژیم های آبیاری در دو سطح (غرقابی دائم تا پایان دوره رشد و آبیاری متناوب پس از مرحله پنجه زنی با دور آبیاری 5 روز تا پایان دوره رشد) به ترتیب I1 و I2. نتایج مقایسه میانگین داده‎ها نشان داد که بیشترین عملکرد دانه با 4/7601 کیلوگرم بر هکتار در رژیم آبیاری I1 و کمترین آن با 0/6655 کیلوگرم بر هکتار در رژیم آبیاری I2 به‎دست آمد که حاکی از کاهش 45/12 درصد عملکرد دانه در برابر 22 درصد صرفه‎جویی در مصرف آب بود. همچنین، نتایج اثر متقابل مقایسه میانگین‎ها نشان داد که بیشترین عملکرد ماده خشک با 0/18849 کیلوگرم بر هکتار و بهره‎وری فیزیکی آب مبتنی‎بر ماده خشک با 57/1 کیلوگرم بر متر‎مکعب به‎ترتیب در تیمارهای D1×I1 و D1×I2 به‎دست آمد. بنابراین، برای عملکرد دانه و ماده خشک بیشتر در شرایط عدم محدودیت آب تیمار D1×I1 و در شرایط محدودیت آب برای شاخص‎های بهره‎وری فیزیکی آب مبتنی‎بر عملکرد دانه و ماده خشک بالاتر می‎توان تیمار D1×I2 را به‎عنوان گزینه‎های مناسب در منطقه رشت معرفی کرد