ارزیابی عملکرد سامانه‌های آبیاری قطره‌ای باغ‌های پسته (منطقه مورد مطالعه: باغ‌های پسته تحت پوشش طرح سیماب استان کرمان)

نویسندگان

1 دکتری تخصصی آبیاری و زهکشی، کارشناس مسئول گروه آبیاری طرح سیماب، اتحادیه شرکت های تعاونی تولید روستایی استان کرمان

2 کارشناس ارشد سازه‌های آبی، کارشناس فنی گروه آبیاری طرح سیماب، اتحادیه شرکت‌های تعاونی تولید روستایی استان کرمان

3 3) کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی، مدیریت آب و خاک و امور فنی و مهندسی جهادکشاورزی استان کرمان

4 4) دکتری تخصصی حشره‌شناسی کشاورزی، کارشناس فنی طرح سیماب، اتحادیه شرکت‌های تعاونی تولید روستایی استان کرمان، ایران

doi
10.22125/iwe.2025.450605.1799
چکیده

در استان کرمان به دلیل برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، کمیت و کیفیت آب کاهش یافته است به‌طوریکه عمده باغ‌های استان دچار کم‌آبی شدید شده‌اند. بنابراین ارزیابی و پایش سامانه‌های آبیاری قطره‌ای با هدف اصلاح و بهبود سامانه‌های اجرا شده ضروری است. در این تحقیق فشار و دبی قطره‌چکان‌ها، بررسی کیفیت آب آبیاری، وضعیت شبکه آبیاری و ایستگاه کنترل مرکزی در 15 سامانه آبیاری قطره‌ای اجرا شده در باغ‌های پسته تحت پوشش طرح سیماب در شهرستان کرمان در سال زراعی 1399 و 1400 مورد ارزیابی قرار گرفت. برای آگاهی از وضعیت مدیریتی سامانه انجام شد. نتایج نشان داد کیفیت آب آبیاری بیش از 87 درصد از این سامانه‌ها، پتانسیل رسوب‌گذاری دارند. همچنین مقادیر متوسط پارامترهای میانگین دبی قطره‌چکان‌ها (qm) ضریب یکنواختی پخش آب (EU)، ضریب یکنواختی آماری (SU)، راندمان پتانسیل کاربرد در چارک پایین (PELQs)، ضریب کاهش راندمان (ERF) و راندمان کاربرد کمترین چارک (AELQ) در سامانه‌های مورد ارزیابی به‌ترتیب برابر 9/3 لیتر بر ساعت،3/83، 7/85، 1/67، 90 و 3/74 درصد محاسبه شدند، که نشان از وضعیت خوب سامانه‌های آبیاری با توجه به شرایط موجود آن‌ها و همچنین نظارت و پایش کارشناسان طرح سیماب در خصوص عملکرد این سامانه‌ها دارد. به‌طورکلی دلایل اصلی کاهش عملکرد مطلوب در بعضی از سامانه‌های آبیاری قطره‌ای ارزیابی شده را می‌توان عدم آشنایی و مهارت کافی کشاورز در بهره‌برداری از سیستم، گرفتگی قطره‌چکان‌ها به‌دلیل کیفیت پایین آب آبیاری، عدم شستشوی صحیح و به موقع فیلترهای شنی و دیسکی و پایین بودن فشار در سامانه‌ها دانست.