بررسی فعّالیّت تکتونیکی در حوضه دشت اشتهارد با استفاده از تداخل‌نگار راداری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانشیار اقلیم‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

فعّالیّت‌های تکتونیکی و زمین‌ساختی، همواره نقش مهمّی در تغییرات ژئومورفولوژیکی داشته‌اند و شناسایی ماهیت و چگونگی حرکات زمین‌ساخت جدید، در درک و تفسیر زمین‌ریخت‌ها بسیار مورد توجّه است. در این پژوهش، حرکات زمین‌ساختی در حوضة دشت اشتهارد و قزوین که در غرب و جنوب غرب تهران و در دامنه­های جنوبی البرز قرار دارد، با استفاده از تکنیک تداخل­نگار راداری انجام شده و شواهد این تغییرات با استفاده از نقشة ژئومورفولوژی حوضه، مورد بررسی قرار گرفته است. این تکنیک، با استفاده از تصاویر سنتینل 1 که در محدودة باند C راداری، با طول موج متوسّط 6/5 گیگاهرتز قرار دارد، انجام گرفته است؛ همچنین، نقشة ژئومورفولوژی منطقه با استفاده از تصاویر گوگل ارث، مدل رقومی ارتفاع، مدل هیل شید، نقشة زمین‌شناسی، بازدید میدانی و نمونه‌برداری از عوارض، در نرم‌افزار آرک مپ ترسیم شد. تصاویر راداری سنتینل 1 از سایت ماهوارة اروپا گرفته شده و در نرم‌افزار اسنپ اقدام به پایش تغییرات شده است. بر این اساس، با توجّه به نتایج تداخل­نگار راداری، از تاریخ 3/10/2015 تا 2/10/2017 کلّ حوضة مورد مطالعه با بالاآمدگی ناشی از تکتونیک روبه‌رو بوده است؛ امّا میزان بالاآمدگی تکتونیکی در قسمت‌های غربی و شمال غربی حوضة دشت قزوین و اشتهارد بیشتر از قسمت‌های شرقی و جنوبی است. بررسی شواهد ژئومورفولوژیکی از قبیل مخروط‌افکنه‌های متوالی، بدلندها، انحراف مخروط‌افکنه‌ها و بقایای پادگانه­های دریاچه­ای نیز کاملاً با نتایج به‌دست‌آمده از تداخل­نگار راداری هماهنگی نشان می‌دهد و از سرعت برخاستگی تکتونیکی زیاد در شمال غرب حوضه، یعنی اطراف شهرهای قزوین و تاکستان در مقایسه با جنوب و جنوب شرق حکایت دارد.