فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مزایای تبدیل شدن مجله شناخت به فصلنامه و افزایش شماره‌های آن در هر سال این است که به ما این امکان را می‌دهد که برخی از شماره‌های مجله را به ویژه‌نامه‌هایی در موضوعات فلسفی روز اختصاص دهیم. ویژه‌نامه‌ای که پیشِ رو دارید به یکی از مباحث مهم فلسفی معاصر پرداخته است: فرافلسفه. فرافلسفه یا همان «فلسفهٔ فلسفه» خودِ فلسفه را موضوعِ پژوهش قرار می‌دهد و به روش‌ها، اهداف و جایگاه آن در میان علوم انسانی می‌اندیشد. در روزگار ما، پرسش‌های تازه‌ای در حوزه‌های معرفت‌شناسی، اخلاق، فلسفهٔ علم، فلسفهٔ زبان و فلسفهٔ ذهن پدید آمده است؛ پرسش‌هایی که فلسفه را با چالش‌های جدید روبه‌رو ساخته و ضرورت بازاندیشی در خودِ فلسفه را پررنگ‌تر کرده‌اند. این ویژه‌نامه دربرگیرندهٔ هفت مقالهٔ پژوهشی است که هر یک از منظری خاص به این موضوع پرداخته‌اند:مهندسی مفهومی و برخی چالش‌های روش‌شناختی با نقد دو روش مرکزی فلسفهٔ تحلیلی-یعنی روش تحلیل زبانی و روش آزمایش فکری-مهندسی مفهومی را به‌عنوان رویکردی تازه معرفی و افق‌های جدیدی برای آن ترسیم می‌کند.طبیعی‌گرایی و فرافلسفهٔ زمان رویکردهای طبیعی‌گرایانه به متافیزیک زمان را نقد کرده و از استقلال متافیزیک در برابر علوم طبیعی دفاع می‌کند.فرافلسفه و تولید فضا با الهام از اندیشهٔ لوفور، نسبت میان سیاست فضا، شهر مدرن و زندگی روزمرهٔ شهری را بازاندیشی می‌کند.تقدّم امر سیاسی بر فلسفه؛ رویکرد فرافلسفی در پراگماتیسم رورتی نشان می‌دهد که رورتی چگونه با بازخوانی فلسفهٔ کلاسیک، بر اولویت امر سیاسی و نقش زبان و همبستگی اجتماعی در بازتعریف کارکرد فلسفه تأکید می‌کند.برنهادِ تاریخیتِ فلسفه به دسته‌بندی و ارزیابی تقریرهای مختلف این دیدگاه می‌پردازد و لوازم معرفت‌شناختی آن را بررسی می‌کند.نقدی بر مفهوم ساختار در فرامتافیزیک سایدر به بررسی مفهوم ساختار در تبیین سایدر از واقع‌گرایی متافیزیکی می‌پردازد و مشکلات و ابهام‌های آن را نشان می‌دهد.طرح‌واره‌ای از فرافلسفهٔ هایدگر اندیشهٔ هایدگر را در پرتو الگوهای فرافلسفی مورد توجه قرار داده و نقش او را در شکل‌گیری شکاف قاره‌ای–تحلیلی و امکان گفت‌وگوی دوباره میان این دو سنت بررسی می‌کند.این تنوع موضوعی نشان می‌دهد که فرافلسفه، علاوه بر بعد نظری، کارکردی مؤثر برای فهم بهتر جریان‌های فلسفی تحلیلی و قاره‌ای و نیز جهت‌دهی به پژوهش‌های آینده دارد.امیدوارم این ویژه‌نامه زمینه‌ای برای گفت‌وگوی عمیق‌تر میان پژوهشگران، به‌ویژه نسل جوان علاقمند به فلسفه، فراهم آورد. همچنین از همهٔ صاحب‌نظران دعوت می‌کنم با نقدها و پیشنهادهای خود ما را در ارتقای علمی و محتوایی مجله یاری دهند.در پایان، از نویسندگان گرامی این شماره، داوران ارجمند و همکاران سخت‌کوش در هیئت تحریریه صمیمانه سپاسگزاری می‌کنم. امیدوارم مطالعهٔ این ویژه‌نامه برای خوانندگان فرهیخته سودمند و الهام‌بخش باشد. اصغر واعظیسردبیر مجله علمی شناخت