شبیه‌سازی تراز آب زیرزمینی در دشت دامغان با استفاده از مدلسازی عددی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آب زمین شناسی، دانشکده زمین شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکده زمین شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22125/iwe.2025.504410.1857
چکیده

دشت دامغان در استان سمنان در شمال ایران قرار دارد و یکی از محدوده‌های مطالعاتی شمال غرب حوضه آبریز کویر مرکزی است. در این دشت، آبخوان آبرفتی از نوع آزاد با مساحت 4/812 کیلومتر مربع قرار گرفته است و به دلیل فقیر بودن منطقه از آب سطحی، اکثر نیاز آبی منطقه از منابع آب‏های زیرزمینی تامین می‏شود. سطح تراز آب زیرزمینی سالانه بیش از 60 سانتی‏متر افت را تجربه می‏کند. به منظور بررسی آبخوان موجود در این دشت و مدیریت برداشت آب زیرزمینی مدل عددی آب زیرزمینی با استفاده از نرم افزار GMS و مدل MODFLOW تهیه گردید. پس از آماده‏سازی لایه‏های اطلاعاتی به منظور ساخت مدل مفهومی در اولین گام از مدل‏سازی، این داده‏ها وارد محیط نرم‏افزار GMS شدند. مدل عددی به دو صورت پایدار و ناپایدار برای سال آبی 1400-1399 اجرا گردید و پس از واسنجی به دو روش خودکار و دستی به کمک داده‏های موجود از سال‏ آبی متفاوت از دوره واسنجی مرحله صحت سنجی اجرا شد. به دلیل همبستگی تراز آب زیرزمینی مشاهداتی و محاسباتی در مرحله صحت‏سنجی، مدل طراحی شده قابلیت پیش‏بینی وضعیت آینده این آبخوان را دارد. در آخرین مرحله از مدل‏سازی سناریوهایی جهت بهبود وضعیت آبخوان و جبران کسری مخزن (23/27- میلیون متر مکعب) طراحی شد و نتایج نشان داد که تنها در صورت کاهش بیش از 40 درصد برداشت از چاه‏های بهره‏برداری بیلان آب زیرزمینی در این آبخوان به تعادل خواهد رسید.