تأثیر اسانس چویل (Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss.) و گندنای کوهی (Ballota aucheri Boiss.) بر شاخص‏های تغذیه‏ شپشه قرمز آرد Tribolium castaneum (Col.; Tenebrionidae)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 استادیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

4 دانشیار گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22092/ijmapr.2015.103619
چکیده

اسانس‏های گیاهی به‌عنوان جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی محسوب می‏شوند. در این تحقیق اثر اسانس‏های Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss. (Apiaceae) و Ballota aucheri Boiss. (Lamiaceae) بر شاخص‏های تغذیه‏ای حشرات کامل شپشه قرمز آرد (Tribolium castaneum (Col.: Tenebrionidae))،کهیکی از آفات مهم محصولات انباری به‌شمار می‌رود، بررسی شد. شاخص‏های نرخ رشد نسبی (RGR)، نرخ مصرف نسبی (RCR)، کارآیی تبدیل غذای خورده شده (FDI) و شاخص‏ بازدارندگی تغذیه برای ارزیابی اثر ضدتغذیه‏ای اسانس تعیین شدند. پس از استخراج اسانس از دو گیاه،‌ غلظت‏های 0، 4/0،‌ 6/0،‌ 1، 2 و 3 میکرولیتر به دیسک‏های آردی اضافه شد و بعد تعداد 10 حشره کامل شپشه‏ی آرد روی هر تیمار قرار داده شد. پس از گذشت سه روز از شروع آزمایش، میزان غذای خورده شده و تغییر وزن حشره اندازه‏گیری گردید. این تحقیق با استفاده از اسانس دو گیاه F. angulata و B. aucheri در غلظت‌های 4/0، 6/0، 1، 2 و 3 میکرولیتر بر دیسک در دو آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در پنج تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که اسانس F. angulate دارای اثر بهتری نسبت به گیاه B. aucheri است و RGR و RCR را به‌طور معنی‏داری کاهش می‏دهد. همچنین اسانس F. angulate کارآیی تبدیل غذای خورده شده را در مقایسه با اسانس B. aucheri به‌طور معنی‏داری کاهش می‏دهد. البته اسانس F. angulata در غلظت‏های بسیار پایین در مقایسه با B. aucheri اثر بازدارندگی تغذیه‏ای خوبی را نشان داد.