تحلیل پایداری سامانه بهره‌برداری دستی در توزیع آب سطحی در شرایط کم آبی (مطالعه موردی شبکه آبیاری نکوآباد اصفهان)

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی (ابوریحان)، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی (ابوریحان)، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22125/iwe.2024.442489.1792
چکیده

این مقاله به بررسی عملکرد سامانه بهره‌برداری دستی در توزیع پایدار آب کشاورزی بین آب‌بران واقع در مسیر کانال-های اصلی و فرعی و همچنین تحلیل مکانی متوسط شاخص پایداری در سطح شبکه آبیاری نکوآباد، تحت سناریوهای مختلف کم‌ آبی می‌پردازد. برای تحقق هدف مذکور، از مدل انتگرالی-تاخیری (ID) جهت شبیه‌سازی هیدرولیک جریان در سامانه انتقال و توزیع بهره‌گرفته شد. شرایط مرزی مدل شبیه‌ساز بر اساس تحلیل آمار تاریخی از سامانه تامین آب سطحی در محل بند انحرافی و در قالب هفت سناریوی منتخب شامل شرایط نرمال تا شرایط کم‌آبی ملایم تا حاد انتخاب شد. تحلیل پایداری سامانه بهره‌برداری شامل دو بخش یک) تحلیل زمانی پایداری دبی تحویلی به آبگیرها و محاسبه میانگین روزانه شاخص پایداری توزیع و تحویل آب در محل 162 آبگیر درجه دو و سه، و دو) تحلیل مکانی پراکندگی شاخص پایداری توزیع آب در سطح شبکه در قالب نقشه‌های پهنه‌بندی پایداری توزیع آب تحت هر سناریوی بهره‌برداری بود. نتایج از الگوی غالب و تکرار شوند افزایش میانگین شاخص پایداری توزیع آب از محل منبع به سمت پایین‌دست، در کانال‌های اصلی و در هر سیزده کانال درجه دو بود. دامنه تغییرات میانگین روزانه شاخص پایداری توزیع آب سطحی به ترتیب در سناریوی نرمال تا سناریوهای کم‌آبی 10%>، 10-15%، 15-20%،20-30%، 30-40% و <40% برابر با 16-2%، 30-8%، 31-10%، 9-34%، 9-38%، 9-49%، 58-25% و 61-26% بدست آمد. همچنین نقشه‌های پهنه‌بندی مکانی پایداری توزیع آب حاکی از الگوی واضحی از ناکارآمدی سامانه بهره‌برداری در توزیع پایدار آب سطحی تحت سناریوهای کم‌آبی ارایه کرده و مناطق آسیب‌پذیر شبکه را مشخص نمود.