بررسی احیای دریاچه پریشان از طریق اعمال کم آبیاری در زمین های کشاورزی پیرامون
نویسندگان
1 کارشناس جهاد کشاورزی استان فارس
2 دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی (ابوریحان)، گروه مهندسی آب، تهران
3 گروه مهندسی آب، دانشگاه هرمزگان، مجتمع آموزش عالی میناب، میناب
4 گروه علوم و مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان
doi
10.22125/iwe.2024.464601.1815چکیده
دریاچهی پریشان بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور بوده که متاسفانه در سالهای اخیر رو به خشکی رفته است. فعالیتهای گستردهی کشاورزی در کنار خشکسالی از عوامل مهم در خشک شدن دریاچه میباشد. از آنجایی که کنترل خشکسالی در اختیار ما نیست، تنها راه پیش رو مدیریت منابع آبی موجود است. بهعلاوه پژوهشهای متعدد نشان میدهد که در مسئلهی خشک شدن دریاچه، تاثیر اضافه برداشت از چاههای کشاورزی اطراف دریاچه، بیشتر از تاثیر خشکسالی بوده است. در پژوهش حاضر تلاش شده است تاثیر میزان صرفه جویی آب در زمینهای کشاورزی اطراف دریاچه پریشان، بر افزایش سطح دریاچه و احیای آن برآورد گردد. برای این منظور ابتدا با استفاده از تصاویر ماهوارهای در تاریخهای مختلف و به منظور تعیین حجم آب موجود در هر تصویر از مدل مفهومی Cut/Fill موجود در محیط نرمافزاری ArcGIS استفاده شد. سپس مساحت مربوط به هر حجم از ترکیب رنگی قرمز، سبز و آبی از باندهای 5، 4 و 3 سنجندهی ماهواره لندست و ایجاد یک لایهی برداری در محیط ArcGIS استفاده شد. بدین صورت منحنی سطح-حجم دریاچه بدست آمد. در مرحلهی با استفاده از معادلهی بیلان آب، مشخص شد که چه مقدار در مصرف آب بخش کشاورزی میتوان صرفه جویی کرد. با داشتن حجم آب صرفه جویی شده و استفاده از معادلهی سطح-حجم بدست آمده، این حجم آب را به مساحت دریاچه تبدیل شد. نتایج نشان داد که با روشهای کم آبیاری و صرفه جویی 25 درصدی در مصرف آب بخش کشاورزی میتوان مساحت دریاچه را به میزان 290 درصد افزایش داد.