اثربخشی آموزش برنامه فرزندپروری حمایتگرایانه بر الگوهای فرزندپروری، افسردگی، اضطراب و استرس مادران و مشکلات رفتاری برونیسازی کودکان
نویسندگان
1 استاد گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه علوم اعصاب ،مرکزتحقیقات تروما و جراحی سینا،دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران.
4 استاد گروه روانشناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22111/jeps.2022.7189چکیده
مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش برنامه فرزندپروری حمایتگرایانه بر الگوهای فرزندپروری و کاهش استرس، افسردگی و اضطراب مادران و مشکلات رفتاری برونیسازی کودکان انجام شد. مطالعه حاضر یک کارآزمایی نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل بود که مادران ایرانی به همراه فرزندانشان که در مدارس ابتدایی شهر تهران در سال 1400 تحصیل میکردند و دارای مشکلات رفتاری برونیسازی بودند، در آن شرکت کردند. آزمودنیها شامل 32 مادر بودند که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی به گروههای مداخله و کنترل (در هر گروه تعداد=16) تقسیم شدند. 16 مادر گروه مداخله در یک دوره آموزشی 10 جلسهای برنامه فرزندپروری حمایتگرایانه بر اساس برنامه فرزندپروری مثبت ساندرز (Triple p) (ساندرز، 1999)، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) (هایز، 2012) و آموزش مهارتهای زندگی (سازمان بهداشت جهانی، 2015) شرکت کردند. در مقابل، 16 مادر در گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند. شرکت کنندگان با استفاده از مقیاس فرزندپروری (آرﻧﻮﻟﺪ، اولیری، ولف و آکر، 1993)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لاویباند و لاویباند (1995) (DASS-42) و پرسشنامه رفتار کودک آیبرگ (EBCI) (آﯾﺒﺮگ و ﭘﯿﻨﮑﺎس، 1999) مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین معلم کیفیت رفتار هر کودک را با استفاده از نسخه تجدیدنظر شده مقیاس مشاهده معلم از رفتار انطباقی در کلاس(TOCA-R) (مرکز پیشگیری و مداخله جان هاپکینز، 1991) گزارش کرد. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با طرح اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پس از پایان جلسات برنامه فرزندپروری حمایتگرایانه، در ابتدا بهبود قابل توجهی را در الگوهای فرزندپروری و کاهش افسردگی، اضطراب و استرس مادران نشان داد. در پیگیری 6 ماهه، وضعیت این مادران در گروه مداخله به طور معناداری بهتر از نمره پایه آنها و همچنین گروه کنترل بود (05/0p<)؛ همچنین مشکلات رفتاری برونیسازی شده کودکان آنها در گروه مداخله بهطور معنیداری کاهش یافت و این تأثیر مداخله پس از 6 ماه بهطور معناداری حفظ شد. نتایج حاکی از اثربخشی برنامه آموزش فرزندپروری حمایتگرایانه به عنوان رویکردی مؤثر در کاهش مشکلات رفتاری برونیسازی کودکان و همچنین بهبود کیفیت رفتارهای فرزندپروری مادران دارای فرزندان دچار مشکلات رفتاری میباشد.