فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: استفاده از چوب در ساخت سازهای موسیقی قدمتی دیرینه در سرتاسر جهان دارد. سازندگان ساز همواره در تلاش هستند تا با تیمارهای خاص کیفیت چوب‌ها را برای تولید ساز با کیفیت، ارتقاء بخشند. در این بین چوب گردو از دیرباز برای ساخت ساز سنتور که از سازهای ملی ایران است به کار رفته است. صدای این ساز به شدت به کیفیت چوب و نحوه ساخت ساز بستگی دارد. اما در کنار انتخاب چوب مناسب و شیوه ساخت آلات موسیقی، همه نوازندگان اعتقاد دارند که در صورت نگهداری مناسب و نواختن ساز، به مرور زمان، صدای آن بهتر یا اصطلاحاً جا افتاده می‌شود. از آنجائیکه در طی نواختن ساز، چوب تحت ارتعاش قرار می‌گیرد، در این تحقیق این فرضیه مورد آزمون قرار گرفت که اگر چوب پیش از استفاده در ساخت ساز و به منظور شبیه سازی نواختن ساز و بهبود ویژگی‌های آکوستیکی چوب، تحت ارتعاشات مصنوعی تسریع شده قرار بگیرند، چه تغییری در خواص صوتی آن پدید می‌آید. مواد و روش‌ها: از اینرو در این تحقیق، 10 نمونه چوب گردو (Juglans regia) با ابعاد 8×40×200 میلیمتر (5 عدد با برش شعاعی و 5 عدد با برش مماسی) تهیه شدند. خواص صوتی آنها با استفاده از روش غیر مخرب بینگ اندازه‌گیری شد تا از یکسانی نمونه‌ها مطمئن شویم. آنگاه به مدت یک ماه تحت ارتعاشات ضعیف و بعد دو ماه تحت ارتعاشات قوی‌تر قرار گرفتند. برای این کار دو دستگاه ویبراتور طراحی و ساخته شد که با استفاده از خاصیت مغناطیسی لرزش ضعیف و با استفاده از جرم خارج از مرکز لرزش قوی تولید می‌کردند. خواص آکوستیکی و مکانیکی چوب‌ها مانند مدول یانگ، سرعت صوت، میرایی، ضریب تشعشع صوت و امپدانس، قبل و بعد از ارتعاشات اندازه‌گیری شد. در پایان برای بررسی ماندگاری تغییرات، نمونه‌ها به مدت یک ماه در حالت بدون ارتعاش در اتاق کلیما نگهداری شده و خواص صوتی آنها دوباره اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ارتعاشات ایجاد شده بر روی نمونه‌ها اثر مثبتی بر خواص صوتی چوب داشته است. قرارگیری نمونه‌ها در معرض ارتعاش ضعیف اثر چندانی بر میانگین تغییرات نداشته اما اعمال ارتعاش قوی طی یک ماه اول باعث افزایش خواص صوتی شده است. اما در ماه دوم اعمال ارتعاشات قوی تغییر چندانی ایجاد نکرد. اگرچه بر اساس تحلیل آماری این تغییرات حتی در ماه اول معنادار نبود اما ارتعاشات اعمال شده باعث بهبود 3 درصدی ویژگی‌های صوتی نمونه‌های مورد آزمایش شد. با گذشت یک ماه از اتمام ارتعاشات تغییر حاصل شده در میرایی به حالت اولیه برگشت اما باقی خواص آکوستیکی مانند مدول یانگ، سرعت صوت و غیره بهبود حاصله را تا حدود زیادی حفظ کردند.نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده از نظر آماری معنادار نبوده است و مقدار افزایش در حد 3 درصد بسیار کم بوده است با این حال می‌توان نتیجه گرفت که اگر ارتعاشات مصنوعی بطور درازمدت اعمال شوند، احتمال بهبود خواص صوتی چوب وجود دارد.