شبیهسازی هیدرولیکی شکست سدهای خاکی: (بخش اول: توسعه مدل)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مهندسی عمران، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دکتری تخصصی مهندسی عمران، رئیس گروه تحقیقات کاربردی، شرکت آب منطقهای خراسان رضوی
3 دکتری تخصصی مهندسی عمران، کارشناس مطالعات پایه منابع آب، شرکت آب منطقهای خراسان رضوی
4 استادیار گروه عمران، دانشکده علوم مهندسی، دانشگاه صنعتی قوچان
doi
10.22125/iwe.2024.333772.1613چکیده
امروزه تأمین نیاز آبی، تغذیه سفرههای زیرزمینی و کنترل سیلابها از اهداف ساخت سدها میباشند. از طرفی شکست سد میتواند با رهاسازی حجم عظیم آب منجربه تلفات حداکثری در پاییندست گردد. لذا با شبیهسازی این پدیده امکان آگاهکردن مدیران از ابعاد خسارات احتمالی، تصمیمگیری و مدیریت صحیح بحران میسر خواهد بود.در این تحقیق وضعیت هیدرولیکی شکست سدهای خاکی تبارکآباد و چهچهه در استان خراسان رضوی مورد بررسی قرار گرفته است. پارامترهای شکست، روندیابی سیلاب به ازای سناریوهای مختلف نظیر شکست روگذری، رگاب و شکست آنی (اقدامات خرابکارانه) و نقشههای پهنهبندی و پارامترهای مربوطه تجزیه و تحلیل شده است. لذا با توجه به نتایج سرعت و عمق جریان سیلاب ناشی از شکست سد، زمان رسیدن اولین اثرات سیل و پهنههایی که زیر آب خواهند رفت مشخص گردیدهاند. بخشی از تحلیلهای مورد استفاده در تحقیق حاضر، برنامههای کامپیوتری توسعه داده شده در بستر نرمافزار Mathematica بوده که در ترکیب با نتایج بدست آمده از نرمافزار BREACH امکان تعیین بدترین وضعیت شکست تدریجی سد از طریق یک فرآیند تکراری را فراهم میکند و در ادامه به منظور تحلیل جریان غیردائمی ناشی از شکست سد در نرمافزار HEC-RAS (دوبعدی) لحاظ شده است. بهعلاوه کد کامپیوتری کاربر را قادر خواهد ساخت تا تحلیلهایی بهمنظور تعیین مهمترین هیدروگراف خروجی از سد، با استفاده از روش مرتبسازی عملکرد پاسخها بر اساس شباهت به پاسخ ایدهآل (TOPSIS) انجام داده که بر اساس آن، دو معیار اصلی برای هر هیدروگراف یعنی زمان دبی حداکثر و مقدار دبی حداکثر با ضریب وزنی برابر در فرآیندی ریاضی قرار خواهند گرفت.