عوامل مؤثر بر تراکم جمعیت علفهایهرز و کاهش عملکرد ناشی از آنها در گندم: مطالعه موردی استان گلستان- بندرگز
نویسندگان
1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان، گرگان، ایران
2 مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، گرگان، ایران
3 گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران
4 گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران
doi
10.22067/jag.v6i2.31208چکیده
بهمنظور بررسی عوامل مؤثر بر تراکم علفهایهرز و کاهش عملکرد ناشی از آنها در گندم دیم، آزمایشی بهصورت پیمایشی با استفاده از 45 مزرعه گندم در شهرستان بندرگز(روستای سرمحله) در سال 1391 انجام گردید. نمونهبرداری از گندم و علفهایهرز در دو مرحله (سنبلهدهی و رسیدگی) بهصورت تصادفی از پنج نقطه از هر مزرعه با استفاده از کوادراتی به ابعاد 1*1 متر انجام شد. در این تحقیق کلیه اطلاعات مربوط به مدیریت زراعی شامل مساحت اراضی، تجربه کشاورزان، عملیات تهیه بستر بذر، تاریخکاشت، روش کاشت، رقم مورد استفاده، محل تهیه بذر، میزان بذر مصرفی، روش مبارزه با علفهرز، نوع، مقدار و زمان مصرف علفکش و قارچکش و زمان برداشت گندم، در قالب پرسشنامه و در طول فصل رشد از طریق پرسش از کشاورزان جمعآوری و تکمیل شد. در پایان فصل رشد میزان عملکرد واقعی برداشتشده توسط کشاورزان، ثبت گردید. از میان پارامترهای مختلف مورد بررسی تراکم بوته، تراکم سنبله، سابقه کشاورز، نوع رقم و استفاده از علفکش تاپیک+گرانستار تأثیر معنیداری بر جمعیت علفهایهرز داشتند. با افزایش تراکم بوته گندم در واحد سطح، تراکم علفهرز کاهش یافت. همچنین در مزارع کشاورزان با سابقه بیشتر تراکم علفهرز کمتر بود. در مزارع تحت کشت رقم N8118در مقایسه با N8019 تراکم علفهایهرز کمتر بود و عدم استفاده از علفکش تاپیک+گرانستار، منجر به افزایش تراکم علفهرز شد. در میان گونههای مختلف علفهرز ، یولافوحشی، علفخونی و خردلوحشی، بیشترین تأثیر منفی بر عملکرد گندم را در پی داشتند. بررسی مدل نشان میدهد که در شرایطی که تراکم بوته گندم در حد مطلوب باشد و این علفهایهرز نیز وجود داشته باشد عملکرد حاصله برابر 2713 کیلوگرم در هکتار خواهد بود و در صورت حذف آنها عملکرد به 2877 کیلو گرم در هکتار افزایش می یابد (خلأ عملکردی معادل 164 کیلوگرم در هکتار). در میان گونههای حاضر، 12 بوته علفخونی در مترمربع، 3 بوته خردلوحشی در مترمربع و 2 بوته یولافوحشی در مترمربع به ترتیب با 65، 18 و 17 درصد کاهش عملکرد قویترین رقبا برای گندم بودند.