توجّه و آگاهی بصری
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری/مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
doi
10.48308/kj.2025.239617.1320چکیده
در پدیدارشناسیِ روزمرۀ تجربههای ادراکی، توجه با آگاهی بصری پیوندی تنگاتنگ دارد. بهطورعمده، هرگاه به چیزی توجه میکنیم، از آن آگاه هستیم و هرگاه از چیزی آگاه هستیم، میتوانیم توجه خود را معطوف به اجزای آن کنیم. اما این رابطه بهطور دقیق چگونه است؟ آیا توجه شرط ضروری یا شرط کافی برای آگاهی است؟ تجربههای متداول نمیتوانند بهتنهایی پاسخی به این پرسش دهند. نیاز است که تأملات فلسفی و شواهد تجربی با یکدیگر ادغام شوند تا پاسخی قانعکننده یافته شود. برایناساس، ادعای اصلی آن است که توجه نه شرط ضروری و نه شرط کافی برای آگاهی بصری است. برای این ادعا، تنها کافی است تا یک مورد آگاهی بدون توجه و یک مورد توجه بدون آگاهی نشان داده شود. این مقاله برای آگاهی بدون توجه به مواردی از موقعیتهای متعارف و نیز ازدحام اینهمانی استناد میکند و برای توجه بدون آگاهی به نمونهای از نابینایی بیناگونه و آزمایشی درخصوصِ توجه مکانی. در ادامه، بهعنوانِ حرکتی تکمیلی دیدگاههای مخالف معرفی میشوند. این دیدگاهها باور دارند که توجه شرط ضروری یا کافی برای آگاهی است. تلاش میشود با نقد این دیدگاهها از ادعای اصلی دفاع شود.